طراحی مدل هم افزایی سرمایه اجتماعی در پروژه های عمرانی با رویکرد آمیخته

پروژه های عمرانی به دلیل ماهیت چندذی نفعی، پیچیدگی فنی و تعاملات گسترده انسانی، بیش از هر زمان دیگری نیازمند بهره گیری اثربخش از سرمایه اجتماعی و ایجاد هم افزایی میان بازیگران مختلف هستند. با وجود اهمیت این موضوع، فقدان یک چارچوب بومی، منسجم و کاربردی برای تبیین ابعاد و سازوکارهای هم افزایی سرمایه اجتماعی در پروژه های عمرانی، شکاف دانشی قابل توجهی را در ادبیات مدیریت پروژه ایجاد کرده است. ازاین رو، هدف اصلی این پژوهش، طراحی و تبیین مدل هم افزایی سرمایه اجتماعی در پروژه های عمرانی با رویکرد آمیخته است. این پژوهش از نوع آمیخته (کیفی–کمی) است. در بخش کیفی، داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق با ۱۰ خبره حوزه پروژه های عمرانی و با استفاده از نمونه گیری هدفمند غیر احتمالی گردآوری شد. تحلیل داده ها با بهره گیری از روش تحلیل مضمون به شیوه کلارک و براون و از طریق کدگذاری باز، محوری و انتخابی در نرم افزار MAXQDA انجام گرفت. روایی کدگذاری با استفاده از ضریب کاپای کوهن (۰٫۸۴) تایید شد. در ادامه، به منظور غربالگری، اعتبارسنجی و اولویت بندی مولفه ها، از روش دلفی چندمرحله ای استفاده شد که پایایی آن با آلفای کرونباخ بالاتر از ۰٫۷ و ضریب توافق کندال معنادار تایید گردید. یافته ها نشان داد که هم افزایی سرمایه اجتماعی در پروژه های عمرانی در قالب ۳۴ مضمون پایه، ۱۰ مضمون سازمان دهنده و ۵ مضمون فراگیر شامل سرمایه اجتماعی و همکاری، منابع و زیرساخت ها، مهارت ها و توسعه انسانی، نوآوری و بهبود مستمر و مدیریت عملکرد و پایداری قابل تبیین است. نتایج دلفی منجر به پالایش، اصلاح و تکمیل مضامین و دستیابی به اجماع خبرگان در خصوص مدل نهایی شد. در مجموع، پژوهش حاضر با ارائه یک مدل بومی و کاربردی، زمینه ارتقای تعامل، اعتماد، هماهنگی و عملکرد پروژه های عمرانی را فراهم ساخته و می تواند به عنوان مبنایی علمی برای تصمیم گیری مدیران پروژه و توسعه پژوهش های آتی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هم افزایی سرمایه اجتماعی ، پروژه های عمرانی ، تحلیل مضمون ، روش دلفی ، رویکرد آمیخته