شهر دوستدار خانواده: ارزیابی زیرساختهای شهری و سیاستهای فرهنگی شهرداری اقلید

شهر دوستدار خانواده به مثابه یک رویکرد نوین در حکمرانی محلی فراتر از یک شعار فرهنگی یا مجموعه ای از برنامه های نمادین به الگویی برای بازآرایی ساختار فضایی نهادی و اجتماعی شهر تبدیل شده است. در این الگو شهر نه صرفا محل سکونت افراد منفرد، بلکه بستر تکوین حمایت و بازتولید روابط خانوادگی تلقی می شود؛ به گونه ای که طراحی فضاهای عمومی، سازماندهی خدمات شهری، سیاست های فرهنگی، امنیت اجتماعی، دسترس پذیری، عدالت فضایی و مشارکت شهروندی همگی در خدمت ارتقای کیفیت زندگی خانواده قرار می گیرند. این مقاله علمی مروری با رویکرد تحلیلی ضمن تبیین مبانی نظری شهر دوستدار خانواده به بررسی ابعاد مختلف آن در مدیریت شهری پرداخته و سپس با تمرکز بر شهر اقلید، امکان ها و چالش های پیاده سازی این رویکرد را در بستر یک شهر متوسط و دارای ویژگی های خاص جغرافیایی، فرهنگی و جمعیتی تحلیل می کند. این مقاله بر آن است که نشان دهد شهرداری ها به ویژه در شهرهایی مانند اقلید، می توانند از طریق سیاست گذاری فرهنگی و اجتماعی، ارتقای کیفیت فضاهای عمومی، افزایش امنیت زنان و کودکان، مناسب سازی محیط برای سالمندان و افراد دارای محدودیت حرکتی، تقویت هویت محله ای، توسعه برنامه های مشارکتی و عدالت محور و هماهنگی بین بخشی با سایر نهادها به شکل گیری شهری خانواده محور کمک کنند. بررسی پیشینه پژوهش های داخلی و خارجی از ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ نشان می دهد که در ادبیات معاصر شهر دوستدار خانواده با موضوعاتی چون شهر دوستدار کودک، شهر دوستدار سالمند، شهر ایمن برای زنان، عدالت فضایی، تاب آوری اجتماعی و حکمرانی مشارکتی پیوندی وثیق یافته است. با این حال شکاف مهمی در مطالعات وجود دارد؛ اغلب پژوهش ها به صورت بخشی و تک موضوعی به یکی از ابعاد خانواده پرداخته اند و کمتر پژوهشی توانسته است رویکردی تلفیقی و بومی برای شهرهای متوسط ایران ارائه کند. از این منظر شهرداری اقلید می تواند با اتکا به سیاست های فرهنگی و اجتماعی هوشمند از الگوی شهر دوستدار خانواده برای ارتقای حس تعلق، افزایش سرمایه اجتماعی، بهبود عدالت در توزیع خدمات و تقویت همزیستی بین نسلی استفاده کند. در پایان مجموعه ای از راهبردهای اجرایی مرحله بندی شده برای تبدیل این رویکرد به برنامه ای عملیاتی پیشنهاد می شود. نتایج این مقاله نشان می دهد که شهر دوستدار خانواده اگر به درستی فهم و اجرا شود می تواند چارچوبی کارآمد برای بازتعریف نقش شهرداری در توسعه انسانی، عدالت شهری و کیفیت زیست پذیری محلی باشد.

کلیدواژه ها:

شهر دوستدار خانواده ، شهرداری اقلید ، سیاست فرهنگی ، عدالت فضایی ، فضای عمومی ، مشارکت شهروندی ، حکمرانی محلی