واکاوی نقوش ایلیاتی بر روی قالیچه بلوچی (ناحیه سرخس)

قالی های منطقه سرخس به عنوان بخشی از میراث هنری و فرهنگی شرق ایران، بازتاب دهنده هویت قومی، باورها و شیوه زیست جوامع بافنده این منطقه است. در میان قالی های متنوع این بافته ها، قالی «پادرازی» (در سرخس معروف به قالیچه بلوچی) که توسط طایفه ی بهلولی بافته شده، به دلیل ساختار بصری خاص و حضور پیکره های انسانی کشیده، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. با وجود کاربرد گسترده این نقش در قالی های سرخس، ابعاد نمادین و فرهنگی آن کمتر مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است. از این رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی ویژگی های بصری و تبیین مفاهیم نمادین نقوش بلوچی (پادرازی) در قالی های منطقه سرخس انجام شده است. حال سوال این است که نقوش قالی بلوچی در بردارنده چه مفاهیمی از فرهنگ بومی مردم است؟ فرض بر آن است که نقوش روی قالی بلوچی سرخس مرتبط با بینش قومی مردم بوده و نمادی از مفاهیم قوم بلوچ می باشد. هدف واکاوی میزان ارتباط نقوش قالی بلوچی در سرخس با فرهنگ بومی منطقه است. مطالعات در حوزه مزبور در پژوهش های مردم شناسی کارآمد خواهد بود. دغدغه حفظ هنر بومی و شناساندن آن به نسل های بعد می باشد. روش پژوهش از نوع توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر تحلیل فرضی و نمادشناسانه است و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و پاره ای میدانی است. نتیجه گیری پژوهش نشان می دهد که نقوش صرفا تزئینی نیستند؛ بلکه قابلیت تولید معنا دارند که برگرفته از فرهنگ بومی و تاثیر زیست بوم می باشد.

کلیدواژه ها:

قالیچه بلوچی ، سرخس ، نقش پادرازی ، دست بافته ، پیکره های انسانی