نقش بیوسنسورها در تشخیص پایش و درمان سرطان

زمینه سرطان یکی از مهمترین علل مرگ و میر در جهان است. تشخیص دیرهنگام، پایش ناکافی، درمان و عدم توانایی در شناسایی زودهنگام متاستاز از چالشهای اصلی انکولوژی به شمار می روند. هدف این مطالعه مروری بررسی جامع انواع بیوسنسورها، مکانیسم عملکرد، کاربردهای بالینی و چالش های آن ها در حوزه سرطان است. روش ها: این مقاله مروری با جستجوی سیستماتیک و جامع در پایگاه های Web of Science، Scopus، PubMed، SID، Google Scholar و Magiran انجام شد. کلمات کلیدی شامل بیوسنسور، سرطان، بیوپسی مایع، نشانگرهای زیستی، نانوفناوری و هوش مصنوعی بودند. بازه زمانی جستجو از ژانویه ۲۰۱۵ تا دسامبر ۲۰۲۴ در نظر گرفته شد و مقالات مروری، پژوهشی اصلی و بالینی مرتبط انتخاب شده اند. یافته ها: بیوسنسورهای الکتروشیمیایی، اپتیکی، آپتامری و پیزوالکتریک قابلیت تشخیص نشانگرهای سرطانی (PSA، CA-۱۲۵، ctDNA، HER۲، CTCها) را در سطوح بسیار پایین فمتومولار فراهم کرده اند. ادغام این فناوری ها با نانومواد گرافن، نانوذرات طلا، نقاط کوانتومی و هوش مصنوعی، حساسیت، اختصاصیت و قابلیت پای را به طور قابل توجهی افزایش داده است. کاربردهای برجسته شامل بیوپسی مایع، تشخیص زودهنگام، پایش پاسخ درمانی و شناسایی مقاومت دارویی است. نتیجه گیری: بیوسنسورها پتانسیل بالایی برای تغییر پارادایم تشخیص و درمان سرطان از رویکرد واکنشی به پیشگیرانه و شخصی سازی شده دارند. با وجود پیشرفت های چشمگیر، هنوز چالش هایی مانند اختصاصیت، پایداری و تایید بالینی وجود دارد که نیازمند تحقیقات بیشتر است.

کلیدواژه ها:

بیوسنسور ، سرطان ، بیوپسی مایع ، نانوفناوری ، تشخیص زودهنگام ، نشانگر زیستی ، هوش مصنوعی