نقش نگرش و سواد هوش مصنوعی معلم در تقویت انگیزش یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان

انگیزش یادگیری به عنوان یکی از مولفه های اساسی و تعیین کننده در فرایند آموزش، نقش مهمی در میزان یادگیری، پیشرفت تحصیلی، مشارکت فعال و پایداری دانش آموزان در فعالیت های آموزشی ایفا می کند و از عوامل گوناگون فردی، اجتماعی و آموزشی تاثیر می پذیرد که در این میان، معلم به عنوان محوری ترین عنصر نظام آموزشی جایگاهی بسیار برجسته دارد. نگرش معلم نسبت به حرفه معلمی، دانش آموزان، فرایند یاددهی–یادگیری و محتوای درسی می تواند به طور مستقیم و غیرمستقیم بر شکل گیری، تقویت یا تضعیف انگیزش یادگیری دانش آموزان اثرگذار باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر نگرش معلم بر انگیزش یادگیری دانش آموزان و تبیین ابعاد مختلف این رابطه انجام شده است. این مطالعه با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر اساس روش کتابخانه ای صورت گرفته و در آن از منابع علمی معتبر شامل کتاب ها، مقالات پژوهشی داخلی و خارجی و پایان نامه های مرتبط استفاده شده است. نتایج بررسی ها نشان می دهد معلمانی که دارای نگرش مثبت نسبت به توانایی های دانش آموزان، ارزش یادگیری، اهمیت تعامل انسانی و نقش تربیتی خود هستند، محیطی حمایتی، پویا و انگیزاننده در کلاس درس ایجاد می کنند که این امر موجب افزایش انگیزش درونی، احساس شایستگی، خودکارآمدی، علاقه مندی به یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان در فعالیت های آموزشی می شود. همچنین نگرش مثبت معلم باعث شکل گیری انتظارات بالا اما واقع بینانه از دانش آموزان شده و از طریق تقویت بازخوردهای سازنده، احترام متقابل و ایجاد احساس امنیت روانی، زمینه رشد تحصیلی و شخصیتی آنان را فراهم می آورد. در مقابل، نگرش منفی معلم، مانند بی تفاوتی، بدبینی نسبت به توانمندی های دانش آموزان، استفاده از روش های تنبیهی و فقدان علاقه به تدریس، می تواند منجر به کاهش انگیزش یادگیری، افت تحصیلی، اضطراب آموزشی، کاهش اعتمادبه نفس و حتی بروز رفتارهای اجتنابی در دانش آموزان شود. یافته های پژوهش همچنین نشان می دهد که نگرش معلم نه تنها از طریق رفتارهای آشکار آموزشی، بلکه از راه پیام های پنهان کلامی و غیرکلامی نیز بر ادراک و انگیزش دانش آموزان اثر می گذارد. بر این اساس، توجه به نگرش معلمان و تلاش برای بهبود آن از طریق آموزش های ضمن خدمت، حمایت های حرفه ای، ارتقای جایگاه اجتماعی معلم و تقویت مهارت های ارتباطی، می تواند نقش موثری در افزایش انگیزش یادگیری و بهبود کیفیت نظام آموزشی ایفا کند.کلمات کلیدی: نگرش معلم، انگیزش یادگیری، دانش آموزان، فرایند یاددهی–یادگیری، پیشرفت تحصیلی.