بررسی رابطه انگیزش درونی با مشارکت فعال دانش آموزان در کلاس درس

انگیزش درونی به عنوان یکی از مهم ترین عوامل روان شناختی یادگیری، نقش کلیدی در مشارکت فعال دانش آموزان در کلاس درس دارد. این نوع انگیزش، ناشی از علاقه و رضایت فرد از انجام فعالیت است و برخلاف انگیزش بیرونی، وابسته به پاداش یا فشارهای خارجی نیست. هدف پژوهش حاضر، بررسی رابطه انگیزش درونی با میزان مشارکت فعال دانش آموزان در کلاس درس و تحلیل قدرت پیش بینی انگیزش درونی بر مشارکت آنان است. جامعه آماری این تحقیق شامل دانش آموزان دوره های دبستان متوسطه اول و دوم بود و ۲۰۰ نفر با استفاده از نمونه گیری تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزش درونی راین و دسی (۲۰۰۰) و پرسشنامه مشارکت فعال دانش آموزان طراحی شده بر اساس نظریه های یادگیری فعال بود. روایی ابزارها توسط متخصصان روان شناسی و علوم تربیتی تایید شد و پایایی آن ها با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای پرسشنامه انگیزش درونی ۰.۹۱ و مشارکت فعال ۰.۸۸ به دست آمد. تحلیل داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی انجام شد. نتایج نشان داد که بین انگیزش درونی و مشارکت فعال دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. دانش آموزانی که دارای انگیزش درونی بالاتر بودند، در فعالیت های گروهی، پاسخ دهی به سوالات، ارائه نظر و مشارکت در بحث های کلاسی عملکرد بهتری داشتند و تمایل بیشتری به یادگیری فعال از خود نشان دادند. همچنین، تحلیل رگرسیون نشان داد که انگیزش درونی می تواند بخش قابل توجهی از تغییرات مشارکت فعال دانش آموزان را پیش بینی کند و به عنوان یک عامل روان شناختی کلیدی در طراحی روش های آموزشی فعال و برنامه های پرورشی مطرح شود. این یافته ها با مطالعات پیشین مانند Deci & Ryan (۱۹۸۵) و Pintrich & Schunk (۲۰۰۲) همسو است که تاکید کرده اند انگیزش درونی، یادگیری فعال و موفقیت تحصیلی را بهبود می بخشد. نتایج پژوهش نشان می دهد که معلمان و مدیران مدارس باید با ایجاد محیط های آموزشی جذاب، ارائه فرصت های مشارکت فعال و تشویق علایق فردی دانش آموزان، انگیزش درونی آنان را تقویت کنند. توجه به انگیزش درونی می تواند موجب ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری فعال، افزایش اعتماد به نفس و بهبود عملکرد تحصیلی شود. در نهایت، پژوهشگر پیشنهاد می کند که برنامه های آموزشی و پرورشی مدارس به گونه ای طراحی شوند که انگیزش درونی دانش آموزان تقویت شده و مشارکت فعال آنان در کلاس درس افزایش یابد. این اقدام نه تنها باعث بهبود یادگیری و پیشرفت تحصیلی می شود، بلکه مهارت های اجتماعی، همکاری و تعامل دانش آموزان را نیز ارتقا می بخشد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: انگیزش درونی ، مشارکت فعال ، دانش آموزان ، یادگیری فعال ، کیفیت آموزش