بررسی تاثیر آموزش مبتنی بر تکالیف عملکردی بر تقویت کارکردهای اجرایی (حافظه فعال و انعطاف پذیری شناختی) در دانش آموزان با آسیب بینایی

کارکردهای اجرایی به عنوان چتر مهارتی عالی مغز، زیربنای رفتارهای هدفمند، پیشرفت تحصیلی و سازگاری زیست محیطی را تشکیل می دهند. فقدان یا محدودیت شدید بینایی، فرآیندهای کسب و سازمان دهی خودکار اطلاعات فضایی و تجارب محیطی را دچار چالش نموده و بار پردازشی مضاعفی را بر مولفه های اجرایی مغز، به ویژه حافظه فعال (Working MemoryWorking\ MemoryWorking Memory) و انعطاف پذیری شناختی (Cognitive FlexibilityCognitive\ FlexibilityCognitive Flexibility) تحمیل می کند. پژوهش حاضر به بررسی اثربخشی، سازوکارهای عصب شناختی و پروتکل های آموزشی مبتنی بر تکالیف عملکردی (Performance−Based TasksPerformance-Based\ TasksPerformance−Based Tasks) در بازتوانی و تقویت کارکردهای اجرایی دانش آموزان با آسیب بینایی (نابینا و کم بینا) می پردازد. تکالیف عملکردی به عنوان فعالیت های چندحسی، ساختاریافته، زمینه محور و مبتنی بر دست ورزی مستقیم، با درگیرسازی حواس جانشین (شنوایی، لامسه-بساوایی و حس وضعیت مفصلی-عمقی)، مسیرهای عصبی جایگزین را در قشر پیش پیشانی و نواحی پاریتال تحریک می نمایند. تحلیل نظری و تجربی یافته ها نشان می دهد که اجرای منظم تکالیف عملکردی از طریق کاهش بار شناختی بیرونی، تقویت مهارت های بازداری پاسخ، تسهیل راهبردهای تکه بندی لمسی-کلامی و ارتقای توانایی تغییر آمایه شناختی (Task SwitchingTask\ SwitchingTask Switching)، به شکل معناداری ظرفیت حافظه فعال و انعطاف پذیری ذهنی این دانش آموزان را ارتقا می بخشد. در نهایت، دلالت های پداگوژیک، الگوهای مناسب سازی ارگونومیک ابزارهای آموزشی و چارچوب های ارزیابی پایدار در مدارس فراگیر تبیین شده اند.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: آسیب بینایی ، کارکردهای اجرایی ، تکالیف عملکردی ، حافظه فعال ، انعطاف پذیری شناختی ، بازتوانی شناختی چندحسی ، انعطاف پذیری عصبی ، آموزش فراگیر.