معلم یوتیوبری: ظهور شخصیت های آموزشی غیررسمی

هدف پژوهش حاضر بررسی پدیده ی معلم یوتیوبری به عنوان یکی از نمودهای ظهور شخصیت های آموزشی غیررسمی در عصر دیجیتال و سنجش دیدگاه معلمان و دانشجویان علوم تربیتی درباره ی ابعاد مختلف این پدیده است. این مطالعه با روش توصیفی-پیمایشی و با استفاده از پرسشنامه ی محقق ساخته ای که روایی صوری و محتوایی آن با نظرسنجی از ده نفر از خبرگان حوزه ی فناوری آموزشی تایید شد (شاخص روایی محتوایی = ۰/۸۸) و پایایی آن با محاسبه ی ضریب آلفای کرونباخ سنجیده شد (α = ۰/۹۱)، به گردآوری داده ها از ۲۵۰ نفر از معلمان شاغل و دانشجویان تحصیلات تکمیلی رشته های علوم تربیتی پرداخته است. نتایج آزمون کولموگروف-اسمیرنوف نشان دهنده ی توزیع نرمال داده ها بود (p > ۰.۰۵). یافته های آزمون تی تک نمونه ای حاکی از آن است که شرکت کنندگان در پژوهش، دیدگاه مثبت و معناداری نسبت به نقش معلمان یوتیوبری در ابعاد ارزش آموزشی (M = ۴.۱۲, SD = ۰.۶۵; t(۲۴۹) = ۲۷.۴۵, p < ۰.۰۰۱)، دسترسی پذیری (M = ۳.۹۸, SD = ۰.۷۱; t(۲۴۹) = ۲۱.۸۳, p < ۰.۰۰۱)، اثربخشی آموزشی (M = ۳.۸۷, SD = ۰.۷۸; t(۲۴۹) = ۱۷.۶۲, p < ۰.۰۰۱) و توانمندی تولید رسانه ای (M = ۳.۷۴, SD = ۰.۸۲; t(۲۴۹) = ۱۴.۲۱, p < ۰.۰۰۱) دارند، اما در بعد تهدید برای آموزش رسمی، میانگین پاسخ ها به طور معناداری پایین تر از حد متوسط بود (M = ۲.۶۱, SD = ۱.۰۴; t(۲۴۹) = –۵.۹۲, p < ۰.۰۰۱)، به این معنا که شرکت کنندگان با دیدگاه تهدیددانستن معلمان یوتیوبری برای نظام آموزشی رسمی مخالف بودند. این یافته ها نشان می دهد که معلمان یوتیوبری به عنوان شخصیت های آموزشی غیررسمی، نه تنها جایگاه معناداری در نظام آموزشی معاصر یافته اند، بلکه می توانند مکمل ساختارهای آموزشی رسمی نیز باشند. در پایان، پیامدهای یافته ها برای تربیت معلم، طراحی برنامه ی درسی و سیاست گذاری آموزشی در عصر دیجیتال مورد بحث قرار گرفته است.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: معلم یوتیوبری ، یادگیری غیررسمی ، آموزش آنلاین ، سواد رسانه ای ، شخصیت های آموزشی غیررسمی ، یادگیری خودراهبر.