«لحن طلایی»: تحلیل تاثیر لحن گفتار مدیر بر انگیزه معلمان

مدیر مدرسه به عنوان رهبر رسمی سازمان آموزشی، از طریق ارتباطات کلامی، تاثیر قابل توجهی بر نگرش ها، رفتارها و انگیزه ی حرفه ای معلمان می گذارد. در میان مولفه های مختلف ارتباطات رهبری، «لحن گفتار» که دربرگیرنده ی ابعاد گرما، احترام، تشویق، دستور، انتقاد و بی تفاوتی است، کمتر از سایر رفتارهای رهبری مورد توجه تجربی قرار گرفته است؛ به ویژه در بستر آموزش وپرورش ایران. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر لحن گفتار مدیر بر انگیزه ی معلمان در مدارس متوسطه ی [شهر] انجام شد. روش پژوهش توصیفی-پیمایشی و از نظر هدف، کاربردی بود. جامعه ی آماری شامل تمامی معلمان مدارس متوسطه ی [شهر] در سال تحصیلی ۱۴۰۳–۱۴۰۴ به تعداد ۴۸۵۰ نفر بود که با استفاده از نمونه گیری تصادفی طبقه ای و بر اساس جدول کرجسی و مورگان، ۳۲۰ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها پرسشنامه ی محقق ساخته ای بود که گویه های آن از مبانی نظری ارتباطات رهبری (گلمن، ۱۹۹۵؛ باس، ۱۹۸۵)، لحن سازمانی (رابینز، ۲۰۰۵) و انگیزه ی معلمان (هرزبرگ، ۱۹۵۹؛ دسی و رایان، ۱۹۸۵؛ قاسمی، ۱۳۹۳) استخراج و روایی صوری آن توسط پنل خبرگان مدیریت آموزشی و روایی سازه توسط تحلیل عاملی تاییدی تایید شد؛ پایایی ابزار نیز با ضریب آلفای کرونباخ ۰/۹۴ به دست آمد. داده ها با استفاده از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف و آزمون تی تک نمونه ای تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که لحن گفتار مدیر بر انگیزه ی معلمان تاثیر معنادار دارد؛ لحن های گرم، محترمانه و تشویق آمیز به طور معناداری انگیزه های درونی و بیرونی معلمان را افزایش می دهد، در حالی که لحن های دستوری، انتقادی و بی تفاوت به طور معناداری انگیزه را کاهش می دهد. نتایج پژوهش، کاربرد نظریه ی خودتعیین گری و مفهوم اقلیم روان شناختی را در مدارس ایران مورد تایید قرار می دهد و پیامدهای عملی برای برنامه های تربیت مدیر، نظام ارزیابی عملکرد و سیاست های منابع انسانی وزارت آموزش وپرورش ارائه می کند.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: لحن گفتار ، مدیر مدرسه ، انگیزه ی معلمان ، رهبری آموزشی ، نظریه ی خودتعیین گری ، اقلیم مدرسه