واکاوی تاثیر همکاری انسان و هوش مصنوعی بر شکل گیری مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله در دانش آموزان

گسترش هوش مصنوعی در محیط های آموزشی، الگوی تعامل دانش آموز با اطلاعات، ابزارهای یادگیری و فرایند حل مسئله را دستخوش تغییر کرده است. در این میان، همکاری انسان و هوش مصنوعی می تواند از یک سو فرصت هایی برای دسترسی سریع به اطلاعات، تولید ایده، دریافت بازخورد و بررسی راه حل های گوناگون ایجاد کند و از سوی دیگر، در صورت استفاده منفعلانه، خطر وابستگی به پاسخ های آماده و کاهش فرایندهای تفکر مستقل را به همراه داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی تاثیر همکاری انسان و هوش مصنوعی بر شکل گیری مهارت های تفکر انتقادی و حل مسئله در دانش آموزان انجام شده است. بررسی مبانی نظری و پژوهش های مرتبط نشان می دهد که همکاری هدفمند میان دانش آموز و سامانه های هوش مصنوعی، در صورتی که دانش آموز همچنان مسئولیت تحلیل، ارزیابی و تصمیم گیری را بر عهده داشته باشد، می تواند فرصت مناسبی برای تقویت تفکر انتقادی و حل مسئله فراهم کند. دانش آموز می تواند از هوش مصنوعی برای دریافت دیدگاه های مختلف، مقایسه راهکارها، شناسایی خطاهای احتمالی، طرح پرسش های جدید و اصلاح ایده های خود استفاده کند. در چنین الگویی، هوش مصنوعی جایگزین تفکر دانش آموز نمی شود، بلکه به عنوان ابزار شناختی و همراه یادگیری عمل می کند. یافته ها همچنین نشان می دهد که کیفیت این همکاری به سواد هوش مصنوعی، توانایی ارزیابی اعتبار اطلاعات، مهارت پرسشگری، طراحی فعالیت های آموزشی و نقش هدایتگر معلم وابسته است. بنابراین، استفاده آموزشی از هوش مصنوعی زمانی بیشترین ظرفیت را برای پرورش شایستگی های شناختی دارد که دانش آموز را به پرسشگری، بررسی شواهد، مقایسه پاسخ ها، استدلال و تصمیم گیری مستقل ترغیب کند. در مجموع، همکاری انسان و هوش مصنوعی می تواند به عنوان رویکردی نوین برای توسعه تفکر انتقادی و حل مسئله در دانش آموزان مورد توجه قرار گیرد؛ مشروط بر آنکه محور اصلی فرایند یادگیری همچنان تفکر و قضاوت انسانی باشد.کلمات کلیدی: هوش مصنوعی، همکاری انسان و هوش مصنوعی، تفکر انتقادی، حل مسئله، دانش آموزان، سواد هوش مصنوعی، یادگیری هوشمند، یادگیری مشارکتی، شایستگی های شناختی.