نقش معلم در عصر هوش مصنوعی؛ از انتقال دانش تا تسهیل یادگیری

گسترش روزافزون هوش مصنوعی، ماهیت فرایند آموزش و نقش های سنتی معلم را با تحولات اساسی مواجه ساخته است. در الگوی آموزشی مبتنی بر انتقال دانش، معلم عمدتا به عنوان منبع اصلی اطلاعات و هدایت کننده مستقیم فرایند یاددهی یادگیری شناخته می شد؛ اما در عصر هوش مصنوعی، دسترسی گسترده فراگیران به منابع و ابزارهای هوشمند، ضرورت بازتعریف این نقش را بیش از پیش آشکار کرده است. هدف این مقاله، بررسی نقش معلم در عصر هوش مصنوعی و تبیین گذار آن از «انتقال دهنده دانش» به «تسهیل گر یادگیری» است. در این رویکرد، معلم ضمن بهره گیری هدفمند از ظرفیت های هوش مصنوعی، بر پرورش تفکر انتقادی، خلاقیت، حل مسئله، سواد دیجیتال و توانایی ارزیابی و اعتبارسنجی اطلاعات تمرکز می کند. همچنین، نقش معلم در ایجاد تعامل انسانی، حمایت عاطفی، هدایت اخلاقی و توجه به تفاوت های فردی یادگیرندگان، همچنان جایگاهی اساسی دارد؛ زیرا هوش مصنوعی نمی تواند به طور کامل جایگزین ابعاد انسانی و تربیتی آموزش شود. یافته های این بررسی نشان می دهد که موفقیت آموزش در عصر هوش مصنوعی نه در حذف نقش معلم، بلکه در بازتعریف حرفه ای آن و ایجاد تعامل مکمل میان توانمندی های انسانی معلم و قابلیت های فناوری هوشمند نهفته است. بنابراین، توانمندسازی معلمان برای استفاده مسئولانه، خلاقانه و اخلاقی از هوش مصنوعی می تواند زمینه ساز شکل گیری محیط های یادگیری پویا، شخصی سازی شده و یادگیرنده محور باشد.کلیدواژه ها: هوش مصنوعی، نقش معلم، تسهیل یادگیری، یادگیری شخصی سازی شده، آموزش و فناوری