مدرسه هوشمند در شرایط بحران؛ تجربه های نوین آموزش آنلاین

گسترش سریع بحران های پیش بینی نشده شامل بلایای طبیعی، همه گیری ها و درگیری های مسلحانه، نظام های آموزشی سنتی را در سراسر جهان با چالش های بنیادین مواجه ساخته است. در این میان، مدارس هوشمند به عنوان یکی از مهم ترین دستاوردهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در عرصه تعلیم و تربیت، به مثابه جایگزینی مناسب برای تداوم فرایند یادگیری مطرح شده اند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تجربه های نوین آموزش آنلاین در مدارس هوشمند در شرایط بحران، با تاکید بر بحران های منطقه ای اخیر و تاثیر آن ها بر نظام آموزشی ایران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه گردآوری داده ها، توصیفی از نوع پیمایشی است. جامعه آماری شامل کلیه معلمان، دانش آموزان و مدیران مدارس هوشمند کشور در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای، ۳۸۴ نفر از میان معلمان، دانش آموزان و مدیران مدارس هوشمند مناطق بحران زده انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، پرسشنامه محقق ساخته بود که روایی آن توسط متخصصان حوزه تعلیم و تربیت و فناوری آموزشی تایید شد (CVR = ۰.۸۵, CVI = ۰.۹۱) و پایایی آن نیز از طریق ضریب آلفای کرونباخ محاسبه گردید (α = ۰.۹۴). برای بررسی نرمال بودن توزیع داده ها از آزمون کولموگروف-اسمیرنوف و برای تحلیل فرضیه های پژوهش از آزمون تی تک نمونه ای استفاده شد. یافته های پژوهش نشان داد که تجربه های آموزش آنلاین در مدارس هوشمند در شرایط بحران، چندبعدی بوده و شامل مولفه های زیرساخت فناورانه، محتوای آموزشی، منابع انسانی، مدیریت و نظام پشتیبانی است. نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که سطح تجربه های آموزش آنلاین در مدارس هوشمند در شرایط بحران به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط است (t = ۱۸.۴۵, p < ۰.۰۰۱). این پژوهش با بررسی تجربه های نوین آموزش آنلاین در مدارس هوشمند در شرایط بحران، راهکارهای عملی و کاربردی برای سیاست گذاران، برنامه ریزان آموزشی، مدیران مدارس و معلمان در زمینه طراحی و اجرای برنامه های یادگیری آنلاین موثر در شرایط بحرانی مشابه ارائه می دهد. یافته های پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی جامع برای مدیریت بحران در آموزش و پرورش و توسعه نظام های آموزشی تاب آور مورد استفاده قرار گیرد. واژگان کلیدی: مدرسه هوشمند، آموزش آنلاین، شرایط بحران، فناوری آموزشی، ایران