معلم تحول آفرین در عصر هوش مصنوعی: بازتعریف نقش و شایستگی های حرفه ای

گسترش شتابان هوش مصنوعی و ورود ابزارهای هوشمند به فرایندهای آموزشی، نقش سنتی معلم را با تغییرات اساسی مواجه ساخته است. هدف پژوهش حاضر، تبیین و بازتعریف نقش و شایستگی های حرفه ای معلم تحول آفرین در عصر هوش مصنوعی است. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور منابع و پژوهش های فارسی و خارجی مرتبط با هوش مصنوعی، حرفه معلمی و شایستگی های آموزشی انجام شده است. یافته های پژوهش نشان داد که معلم در عصر هوش مصنوعی صرفا انتقال دهنده دانش نیست، بلکه در نقش هایی همچون تسهیل گر یادگیری، طراح تجربه های آموزشی، هدایتگر تفکر انتقادی، ارزیاب و اعتبارسنج اطلاعات، مربی اخلاقی و یادگیرنده مستمر ایفای نقش می کند. همچنین، شایستگی های حرفه ای موردنیاز معلم تحول آفرین شامل سواد و شایستگی هوش مصنوعی، شایستگی فناورانه، پداگوژیکی و محتوایی، تفکر انتقادی و تحلیلی، خلاقیت و نوآوری، شایستگی ارتباطی، مسئولیت پذیری اخلاقی و حقوقی و توسعه حرفه ای مستمر است. نتایج همچنین نشان داد که استفاده اثربخش از هوش مصنوعی صرفا به توانایی فنی معلم وابسته نیست، بلکه نگرش حرفه ای، خودکارآمدی، حمایت سازمانی، زیرساخت های مناسب و فرهنگ مدرسه نیز در تحقق تحول نقش معلم موثرند. بر اساس یافته ها، هوش مصنوعی نباید جایگزین معلم تلقی شود، بلکه می تواند به عنوان ابزاری برای تقویت توانمندی های حرفه ای و ارتقای کیفیت یاددهی یادگیری مورد استفاده قرار گیرد. در نهایت، تحقق الگوی معلم تحول آفرین مستلزم بازنگری در برنامه های تربیت معلم و توسعه حرفه ای و حرکت از آموزش مهارت های صرفا فناورانه به سوی شکل دهی مجموعه ای یکپارچه از شایستگی های فناورانه، پداگوژیکی، اخلاقی، شناختی و ارتباطی است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: معلم تحول آفرین ، هوش مصنوعی ، شایستگی حرفه ای ، نقش معلم ، سواد هوش مصنوعی ، توسعه حرفه ای معلمان ، آموزش و یادگیری.