تاثیر تنش های زیستی و غیرزیستی بر عملکرد محصولات کشاورزی و راهکارهای نوین افزایش مقاومت گیاهان

کشاورزی در قرن حاضر با چالش های متعددی از جمله تغییرات اقلیمی، کاهش منابع آب، افزایش دما، شوری خاک، گسترش عوامل بیماری زا و کاهش کیفیت اراضی کشاورزی مواجه است. تنش های زیستی و غیرزیستی از مهم ترین عوامل محدودکننده تولید محصولات کشاورزی در سراسر جهان محسوب می شوند و می توانند با ایجاد اختلال در فرآیندهای فیزیولوژیکی، متابولیکی و مولکولی گیاه، رشد و عملکرد نهایی محصولات را کاهش دهند. تنش های غیرزیستی شامل خشکی، شوری، دمای بالا و پایین، غرقابی و کمبود عناصر غذایی هستند، در حالی که تنش های زیستی عمدتا ناشی از فعالیت آفات، بیماری های گیاهی، علف های هرز و عوامل بیماری زای مختلف ایجاد می شوند. گیاهان برای مقابله با این شرایط، مجموعه ای از پاسخ های دفاعی مانند تغییرات مورفولوژیکی، تنظیم اسمزی، فعال سازی سیستم های آنتی اکسیدانی و بیان ژن های مرتبط با مقاومت را به کار می گیرند. در سال های اخیر، استفاده از فناوری های نوین مانند اصلاح نباتات پیشرفته، مهندسی ژنتیک، کشت بافت، نانوفناوری، محرک های زیستی و کشاورزی دقیق به عنوان راهکارهایی موثر برای افزایش مقاومت گیاهان مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله مروری به بررسی اثرات تنش های زیستی و غیرزیستی بر عملکرد محصولات کشاورزی و مهم ترین روش های نوین افزایش تحمل گیاهان در برابر این تنش ها می پردازد.

کلیدواژه ها:

تنش خشکی ، مقاومت گیاه ، بیوتکنولوژی ، کشاورزی پایدار