ارزیابی جامع پیامدهای زیست محیطی و مخاطرات بهداشتی ناشی از پساب صنایع لبنی: رویکردی بر مدیریت پایدار

پساب صنایع لبنی به دلیل بار آلی بسیار بالا، چربی، روغن، مواد معلق، ترکیبات مغذی (نیتروژن و فسفر) و بار میکروبی قابل توجه، از مهم ترین منابع آلاینده محیط زیست و تهدیدکننده سلامت عمومی محسوب می شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی چالش های زیست محیطی و بهداشتی ناشی از دفع این پساب، با رویکردی کاربردی و به روش توصیفی–تحلیلی از طریق مطالعه نظام مند متون علمی و استانداردهای ملی و بین المللی انجام شده است. در این مطالعه، شاخص های کیفی اصلی پساب شامل BOD، COD، TSS، pH، مواد مغذی و بار میکروبی مورد ارزیابی قرار گرفتند. یافته ها نشان می دهد مقادیر این شاخص ها در بسیاری از موارد فراتر از حدود مجاز است که در صورت مدیریت نامناسب، منجر به کاهش اکسیژن محلول، اوتروفیکاسیون، آلودگی خاک و نفوذ آلاینده ها به منابع آب زیرزمینی می شود. از منظر بهداشتی نیز، حضور عوامل بیماری زا و ترکیبات شیمیایی خطرناک در پساب، ریسک های سلامت عمومی را به طور قابل توجهی افزایش می دهد. افزون بر این، تحلیل کاستی های مدیریتی و فنی نشان داد که طراحی نامتناسب سیستم های تصفیه، نوسانات بار آلودگی ورودی، ضعف در پایش مستمر و کمبود نیروی متخصص، عوامل کلیدی کاهش کارایی سامانه های تصفیه در این صنعت هستند. بر این اساس، دستیابی به مدیریت پایدار پساب در صنایع لبنی، مستلزم اتخاذ رویکرد مدیریت یکپارچه، بهینه سازی مصرف آب در خطوط تولید، بهره گیری از فناوری های پیشرفته تصفیه و تقویت نظام های نظارت زیست محیطی است. این اقدامات می تواند ضمن کاهش اثرات سوء زیست محیطی، به ارتقای استانداردهای بهداشتی و توسعه پایدار این صنعت کمک شایانی نماید.

کلیدواژه ها:

پساب صنایع لبنی ، آلودگی زیست محیطی ، مخاطرات بهداشتی ، شاخص های کیفی فاضلاب ، مدیریت پایدار