واکاوی ابعاد موثر بر امنیت غذایی در ایران با محوریت محصولات راهبردی کشاورزی

امنیت غذایی یکی از مهم ترین ابعاد توسعه پایدار و از مسائل راهبردی کشورهای درحال توسعه به شمار می رود که تحت تاثیر عوامل اقتصادی، اجتماعی، فناورانه و زیست محیطی قرار دارد. پژوهش حاضر با هدف واکاوی عوامل موثر بر امنیت غذایی در ایران با تاکید بر محصولات استراتژیک کشاورزی و با بهره گیری از رویکرد آینده پژوهی انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی تحلیلی است. در مرحله نخست، با استفاده از مطالعات اسنادی، منابع علمی و نظر خبرگان، مهم ترین پیشران های موثر بر امنیت غذایی شناسایی و دسته بندی شدند. سپس با استفاده از روش تحلیل مورفولوژیک و نرم افزار موروفول، سناریوهای مختلف آینده امنیت غذایی کشور طراحی و تحلیل گردید. همچنین برای بررسی میزان پایداری و مقاومت سناریوها در برابر تغییرات، از تحلیل اینرسی استفاده شد. نتایج پژوهش نشان داد که امنیت غذایی در ایران حاصل تعامل متغیرهایی همچون هزینه های تولید غذا، زیرساخت های کشاورزی و توزیع، نوآوری های فناوری، سیاست های کشاورزی، بحران های اقتصادی و سیاست های حمایتی بازارهای محلی است. سناریوهای مطلوب زمانی شکل می گیرند که توسعه فناوری های نوین، تقویت زیرساخت ها، سیاست های حمایتی کارآمد و کاهش بحران های اقتصادی به صورت هم زمان تحقق یابد. در مقابل، تداوم روش های سنتی، ضعف زیرساخت ها و ناکارآمدی سیاست ها، آسیب پذیری نظام غذایی را افزایش می دهد. در نهایت، پژوهش بر ضرورت حرکت به سوی کشاورزی دانش بنیان، مدیریت پایدار منابع و تقویت تاب آوری نظام غذایی کشور تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، آینده پژوهی ، تحلیل مورفولوژیک ، محصولات استراتژیک کشاورزی ، سناریونویسی ، ایران