مروری بر عوامل زمینه ای ناامنی غذایی خانوارهای روستایی در نواحی روستایی شهرستان تبریز

امنیت غذایی یکی از مهم ترین ابعاد توسعه پایدار به شمار می رود و در نواحی روستایی به دلیل وابستگی مستقیم معیشت خانوارها به فعالیت های کشاورزی و دامداری از اهمیت بیشتری برخوردار است. با این حال، در بسیاری از مناطق روستایی کشور، عوامل مختلف اقتصادی، اقلیمی و ساختاری موجب بروز یا تشدید ناامنی غذایی شده است. هدف پژوهش حاضر بررسی و تبیین عوامل زمینه ای موثر بر ناامنی غذایی خانوارهای روستایی در نواحی روستایی شهرستان تبریز است. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش نظریه داده بنیاد انجام شده است. داده های پژوهش از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با مطلعان و کارشناسان حوزه های مرتبط با کشاورزی، توسعه روستایی و مسائل اجتماعی گردآوری شد و تحلیل داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی صورت گرفت.نتایج تحلیل داده ها نشان داد که ناامنی غذایی در منطقه مورد مطالعه حاصل برهم کنش مجموعه ای از عوامل مختلف است. بر اساس یافته های پژوهش، مهم ترین عوامل موثر بر ناامنی غذایی شامل تغییرات اقلیمی و محدودیت منابع آب، نوسانات اقتصادی و افزایش هزینه های تولید، ضعف زیرساخت ها و فناوری های کشاورزی، ناکارآمدی سیاست ها و حمایت های دولتی و همچنین مشکلات اجتماعی و جمعیتی در مناطق روستایی است. این عوامل با تاثیر متقابل بر یکدیگر موجب کاهش بهره وری تولیدات کشاورزی، تضعیف معیشت روستاییان و محدود شدن دسترسی پایدار خانوارها به غذای کافی و سالم شده اند. بر اساس نتایج پژوهش، بهبود وضعیت امنیت غذایی در نواحی روستایی شهرستان تبریز نیازمند اتخاذ رویکردی جامع در برنامه ریزی توسعه روستایی است. توسعه زیرساخت های کشاورزی، مدیریت پایدار منابع آب، گسترش فناوری های نوین تولید، تقویت حمایت های مالی و بیمه ای از کشاورزان و ایجاد بازارهای محلی پایدار از جمله راهکارهایی است که می تواند در کاهش ناامنی غذایی و ارتقای معیشت خانوارهای روستایی موثر باشد.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، ناامنی غذایی ، خانوارهای روستایی ، نظریه داده بنیاد ، شهرستان تبریز