چالش های اخلاقی استفاده از دستیارهای نوشتاری مبتنی بر هوش مصنوعی در ارزیابی تکالیف انشایی دانش آموزان متوسطه

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش های اخلاقی استفاده از دستیارهای نوشتاری مبتنی بر هوش مصنوعی در ارزیابی تکالیف انشایی دانش آموزان مقطع متوسطه انجام شده است. با گسترش سریع ابزارهای نوشتاری مبتنی بر هوش مصنوعی مولد همچون چت بات ها، ابزارهای بازنویسی و ویرایشگرهای هوشمند، نظام های آموزشی با چالش های بی سابقه ای در زمینه اصالت آثار دانش آموزی، اعتبار سنجش و روابط اعتمادآمیز میان معلم و دانش آموز مواجه شده اند. این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش مرور نظام مند و تحلیل محتوای مطالعات انجام شده در بازه زمانی ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶، به بررسی ابعاد مختلف این چالش ها پرداخته است. یافته ها نشان می دهد که چالش های اخلاقی در چهار سطح اصلی قابل طبقه بندی هستند: (۱) چالش های مرتبط با اصالت اثر و مالکیت فکری، (۲) چالش های مرتبط با اعتبار ارزشیابی و سنجش، (۳) چالش های مرتبط با رابطه معلم-دانش آموز و اعتماد آموزشی، و (۴) چالش های مرتبط با نابرابری دسترسی و عدالت آموزشی. نتایج نشان می دهد که رویکردهای صرفا بازدارنده و نظارتی نه تنها کارآمد نیستند، بلکه به تضعیف اعتماد و ایجاد فضای سوءظن دامن می زنند. در مقابل، رویکردهای مبتنی بر شفافیت، آموزش سواد هوش مصنوعی و بازطراحی فرآیندهای ارزشیابی، مسیری موثرتر برای مواجهه با این چالش ها ارائه می دهند. پژوهش حاضر با ارائه چارچوبی پنج سطحی برای استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی در تکالیف نوشتاری و پیشنهادهایی برای معلمان، طراحان برنامه درسی و سیاست گذاران آموزشی، به دنبال ایجاد تعادلی میان بهره مندی از ظرفیت های فناوری و حفظ اصالت و اعتبار فرآیندهای آموزشی است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی مولد ، دستیارهای نوشتاری ، تکالیف انشایی ، چالش های اخلاقی ، ارزیابی تحصیلی ، اصالت اثر ، دانش آموزان متوسطه