تحلیل نقش روایت پردازی در فرایند یاددهی–یادگیری

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش روایت پردازی در فرایند یاددهی–یادگیری با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش مطالعه ی پدیدارشناسی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۲ نفر از معلمان با تجربه (بیش از ۱۵ سال سابقه) و متخصصان حوزه ی روان شناسی تربیتی و آموزش که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده های مربوط به تجارب، دیدگاه ها و راهبردهای آنان در استفاده از روایت پردازی در کلاس درس جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه ی آماری شامل تمامی معلمان دوره ی دوم متوسطه شهر تهران (۵۸۰۰ نفر) بود که از میان آن ها، ۳۸۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه ی محقق ساخته ی نقش روایت پردازی در یاددهی–یادگیری (با ۳۶ گویه و ۶ مولفه و ضریب پایایی ۹۲/۰) و پرسشنامه ی اثربخشی تدریس (با ۲۰ گویه و ضریب پایایی ۸۸/۰) را تکمیل کردند. تحلیل داده ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون های t تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام گرفت. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ نقش اصلی برای روایت پردازی در فرایند یاددهی–یادگیری شامل تسهیل درک مفاهیم انتزاعی، افزایش انگیزه و جذابیت یادگیری، تقویت حافظه و ماندگاری یادگیری، توسعه ی تفکر انتقادی و خلاق، ایجاد ارتباط عاطفی با محتوا و تسهیل یادگیری مشارکتی و اجتماعی گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که از دیدگاه معلمان، روایت پردازی به طور معناداری نقش موثری در تمامی شش مولفه ایفا می کند و مولفه های تسهیل درک مفاهیم انتزاعی و افزایش انگیزه و جذابیت، بالاترین میانگین را به خود اختصاص دادند و همچنین، بین استفاده از روایت پردازی با اثربخشی تدریس رابطه ی مثبت و معناداری وجود داشت.

کلیدواژه ها:

روایت پردازی ، یاددهی–یادگیری ، درک مفاهیم ، انگیزه ، تفکر انتقادی ، اثربخشی تدریس