مزایا و معایب استفاده از هوش مصنوعی و فناوری های نوین آموزشی در فرایند یادگیری فراگیران

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل مزایا و معایب استفاده از هوش مصنوعی و فناوری های نوین آموزشی در فرایند یادگیری فراگیران با استفاده از رویکرد پژوهش ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از خبرگان حوزه ی فناوری آموزشی، روان شناسی تربیتی و معلمان باتجربه که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده ها جمع آوری و با استفاده از روش کدگذاری موضوعی تحلیل گردیدند. در بخش کمی، جامعه ی آماری شامل تمامی معلمان و دانش آموزان دوره ی دوم متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ بود که از میان آن ها، ۳۸۰ معلم و ۴۵۰ دانش آموز با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و پرسشنامه ی محقق ساخته بر اساس مولفه های استخراج شده از بخش کیفی (با ۴۲ گویه و ضریب پایایی ۹۲/۰) را تکمیل کردند. تحلیل داده ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون های t تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام گرفت. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۴ مزیت اصلی (شخصی سازی یادگیری، دسترسی به منابع بی نهایت، بازخورد فوری و دقیق، و افزایش انگیزه و تعامل) و ۴ معایب اصلی (تهدید حریم خصوصی و امنیت داده ها، کاهش تعاملات انسانی، شکاف دیجیتال و نابرابری آموزشی، و وابستگی بیش از حد به فناوری) گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که از دیدگاه معلمان و دانش آموزان، مزایای استفاده از هوش مصنوعی و فناوری های نوین آموزشی به طور معناداری بیشتر از معایب آن ارزیابی می شود . مولفه های شخصی سازی یادگیری و بازخورد فوری، بالاترین میانگین را در بین مزایا و مولفه های تهدید حریم خصوصی و کاهش تعاملات انسانی، بالاترین میانگین را در بین معایب به خود اختصاص دادند و مدل اندازه گیری استخراج شده از برازش مطلوبی برخوردار بود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، فناوری های نوین آموزشی ، مزایا و معایب ، یادگیری ، فراگیران