بررسی نقش روش های تدریس فعال در ارتقای کیفیت آموزش در مدارس

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش روش های تدریس فعال در ارتقای کیفیت آموزش در مدارس، با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش مطالعه ی پدیدارشناسی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۶ نفر از معلمان با تجربه (با بیش از ۱۲ سال سابقه)، مدیران و متخصصان حوزه ی برنامه ریزی درسی که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده های مربوط به تجارب، دیدگاه ها و راهبردهای آنان در استفاده از روش های تدریس فعال جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه ی آماری شامل تمامی معلمان دوره ی اول متوسطه شهر تهران (۵۴۰۰ نفر) بود که از میان آن ها، ۳۵۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند و به پرسشنامه های محقق ساخته ی روش های تدریس فعال (با ۳۲ گویه و ۶ مولفه، ضریب پایایی ۹۱/۰) و کیفیت آموزش (با ۲۴ گویه و ۵ مولفه، ضریب پایایی ۸۹/۰) پاسخ دادند. تحلیل داده ها در بخش کیفی با استفاده از کدگذاری باز، محوری و انتخابی و در بخش کمی با استفاده از آزمون های t تک نمونه ای، تحلیل عاملی تاییدی، ضریب همبستگی پیرسون و مدل سازی معادلات ساختاری با رویکرد حداقل مربعات جزئی (PLS) انجام گرفت. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۶ روش اصلی تدریس فعال شامل یادگیری مبتنی بر مسئله، یادگیری مشارکتی، بحث گروهی، ایفای نقش، کاوشگری و آزمایشگاهی و پروژه محوری گردید و ۵ مولفه ی اصلی کیفیت آموزش شامل عمق یادگیری، انگیزه و مشارکت، تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت های اجتماعی شناسایی شدند. نتایج بخش کمی نشان داد که از دیدگاه معلمان، روش های تدریس فعال به طور معناداری نقش موثری در ارتقای کیفیت آموزش دارند و مولفه های یادگیری مبتنی بر مسئله و یادگیری مشارکتی، بالاترین میانگین را به خود اختصاص دادند و همچنین، بین استفاده از روش های تدریس فعال با کیفیت آموزش رابطه ی مثبت و معناداری وجود داشت.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، کیفیت آموزش ، یادگیری مبتنی بر مسئله ، یادگیری مشارکتی ، تفکر انتقادی