بررسی رابطه بین کمال گرایی والدین و اضطراب عملکرد در دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه بین کمال گرایی والدین و اضطراب عملکرد در دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران و والدین آنان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که بین کمال گرایی والدین و اضطراب عملکرد دانش آموزان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و از میان ابعاد مختلف کمال گرایی والدین، کمال گرایی مثبت (تلاش برای تعالی) و کمال گرایی منفی (نگرانی درباره اشتباهات) هر دو با اضطراب عملکرد دانش آموزان رابطه دارند، اما کمال گرایی منفی، پیش بینی کننده قوی تری برای اضطراب عملکرد است و این یافته، نشان دهنده نقش مخرب کمال گرایی منفی والدین در ایجاد اضطراب عملکرد در دانش آموزان است. همچنین نتایج حاکی از آن است که کمال گرایی والدین از طریق متغیرهای واسطه ای مانند انتظارات تحصیلی والدین، فشار برای موفقیت، مقایسه اجتماعی، و خودانتقادی دانش آموزان بر اضطراب عملکرد تاثیر می گذارد و از میان این متغیرها، خودانتقادی دانش آموزان و انتظارات تحصیلی والدین، قوی ترین نقش واسطه ای را ایفا می کنند و این یافته، نشان دهنده آن است که کمال گرایی والدین با ایجاد انتظارات غیرواقع بینانه و فشار برای موفقیت، به شکل گیری خودانتقادی در دانش آموزان منجر می شود و این خودانتقادی، به نوبه خود، اضطراب عملکرد را افزایش می دهد. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت دانش آموزان نشان داد که رابطه بین کمال گرایی والدین و اضطراب عملکرد در دختران و پسران متفاوت است و این رابطه در دختران قوی تر از پسران است و این یافته، نشان دهنده آسیب پذیری بیشتر دختران در برابر پیامدهای منفی کمال گرایی والدین است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با دانش آموزان و والدین نشان داد که مهم ترین مظاهر کمال گرایی والدین شامل انتظارات تحصیلی بالا، مقایسه با دیگران، واکنش های شدید به شکست، و عدم پذیرش خطا بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که این رفتارها، باعث افزایش استرس، کاهش اعتمادبه نفس، و بروز اضطراب در موقعیت های ارزیابی و عملکرد تحصیلی می شود.

کلیدواژه ها:

کمال گرایی والدین ، اضطراب عملکرد ، دانش آموزان ، انتظارات تحصیلی ، خودانتقادی