نوآوری آموزشی و تفکر انتقادی در دوره متوسطه

نوجوانی دوره ای مهم در شکل گیری هویت، نگرش، ارزش ها، مسئولیت پذیری و توانمندی های اجتماعی فرد است. در این دوره، نوجوان علاوه بر رشد شناختی و عاطفی، در پی شناخت جایگاه خود در خانواده، مدرسه و جامعه است؛ بنابراین کیفیت محیط های تربیتی می تواند در جهت دهی به این فرایند نقش مهمی داشته باشد. پژوهش های ایرانی نیز نشان داده اند که مدرسه به عنوان یک محیط اجتماعی فرهنگی پویا، از طریق روابط همسالان، رفتار معلمان، فرهنگ مدرسه و فضای آموزشی می تواند با فرایند هویت یابی نوجوانان ارتباط داشته باشد (نظری، رضائی و حسینی، ۱۴۰۴). نظام آموزش وپرورش در این میان صرفا وظیفه انتقال دانش را بر عهده ندارد، بلکه مسئول فراهم کردن زمینه رشد همه جانبه و شکل گیری شایستگی های فردی و اجتماعی دانش آموزان است. سند تحول بنیادین آموزش وپرورش نیز «تکوین و تعالی پیوسته هویت دانش آموزان» و کسب شایستگی های پایه را از محورهای اساسی نظام تعلیم و تربیت معرفی کرده است (شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۳۹۰). هدف مقاله حاضر، تحلیل نقش آموزش وپرورش در شکل دهی هویت و توانمندی نوجوانان و ارائه چارچوبی برای تقویت این نقش است. مقاله با روش مروری تحلیلی و با استفاده از منابع علمی فارسی، اسناد رسمی آموزش وپرورش و منابع معتبر بین المللی تدوین شده است. نتایج نشان می دهد که معماری تربیتی مطلوب نوجوانان باید بر خودشناسی، هویت، مهارت های اجتماعی و عاطفی، مسئولیت پذیری، مشارکت و توانمندسازی استوار باشد (شورای عالی انقلاب فرهنگی، ۱۳۹۰؛ OECD, ۲۰۲۴).

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، نوجوانان ، هویت ، توانمندسازی ، تربیت ، مهارت های اجتماعی ، مدرسه