طراحی محیط های یادگیری ترکیبی و غوطه ور (واقعیت مجازی و افزوده) و تاثیر آن بر عمق یادگیری و خلاقیت دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف طراحی محیط های یادگیری ترکیبی و غوطه ور (واقعیت مجازی و افزوده) و بررسی تاثیر آن بر عمق یادگیری و خلاقیت دانش آموزان با استفاده از رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) انجام شد. در بخش کیفی، با استفاده از روش مطالعه پدیدارشناسی و با انجام مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۰ نفر از معلمان با تجربه، متخصصان فناوری آموزشی، طراحان بازی های آموزشی و متخصصان واقعیت مجازی که با روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند، داده های مربوط به مولفه ها، ویژگی ها و چالش های طراحی محیط های یادگیری ترکیبی و غوطه ور جمع آوری و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی و کدگذاری موضوعی تحلیل گردید. در بخش کمی، جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه دهم شهر اصفهان (۴۲۰۰ نفر) بود که از میان آن ها، ۱۲۰ نفر با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۶۰ نفر) و گواه (۶۰ نفر) جایگزین گردیدند. گروه آزمایش به مدت ۱۰ جلسه ۷۰ دقیقه ای در محیط یادگیری ترکیبی و غوطه ور (شامل آموزش های حضوری همراه با واقعیت مجازی و افزوده) و گروه گواه با روش سنتی آموزش دیدند. برای جمع آوری داده ها از آزمون محقق ساخته عمق یادگیری (با ۲۵ سوال و ۵ مولفه، ضریب پایایی ۸۹/۰) و آزمون خلاقیت عابدی (با ۶۰ سوال و ۴ مولفه، ضریب پایایی ۸۶/۰) در دو مرحله پیش آزمون و پس آزمون استفاده شد. تحلیل داده ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره با کنترل پیش آزمون انجام گرفت. یافته های بخش کیفی منجر به شناسایی ۵ مولفه اصلی برای طراحی محیط های یادگیری ترکیبی و غوطه ور شامل تعامل پذیری چندحسی، داستان پردازی آموزشی، شخصی سازی مسیر یادگیری، بازخورد پویا و فوری، و چالش های سطح بندی شده گردید. نتایج بخش کمی نشان داد که محیط یادگیری ترکیبی و غوطه ور تاثیر مثبت، معنادار و قوی بر عمق یادگیری دانش آموزان دارد و گروه آزمایش در تمامی مولفه های عمق یادگیری (درک مفاهیم، تحلیل، ترکیب، ارزشیابی و کاربرد) و خلاقیت (سیالی، انعطاف پذیری، اصالت و بسط) نمرات بالاتری نسبت به گروه گواه کسب کرد. بر اساس یافته ها، محیط های یادگیری ترکیبی و غوطه ور با فراهم آوردن تجارب ملموس، تعامل چندحسی و چالش های متناسب، می توانند به طور قابل توجهی درک عمیق و خلاقیت دانش آموزان را افزایش دهند و به عنوان یک رویکرد نوین در نظام آموزشی توصیه می شوند.

کلیدواژه ها:

محیط یادگیری ترکیبی ، واقعیت مجازی ، واقعیت افزوده ، عمق یادگیری ، خلاقیت