آموزش مفهومی فیزیک؛ راهکاری برای کاهش یادگیری حفظی و افزایش درک علمی دانش آموزان

آموزش مفهومی فیزیک رویکردی نوین در نظام آموزشی است که بر درک عمیق پدیده های طبیعی و روابط علی حاکم بر آنها تاکید دارد و در مقابل، روش های سنتی مبتنی بر حفظ طوطی وار فرمول ها و قوانین فیزیکی قرار می گیرد. پژوهش های انجام شده در حوزه روان شناسی یادگیری نشان می دهد که دانش آموزانی که مفاهیم فیزیکی را از طریق مدل سازی ذهنی و آزمایش های فکری فرا می گیرند، توانایی بالاتری در حل مسائل پیچیده و انتقال آموخته ها به موقعیت های جدید دارند. این رویکرد با بهره گیری از پرسش های چالش برانگیز و موقعیت های مسئله دار، زمینه ساز شکل گیری تفکر انتقادی و مهارت های استدلال ورزی در فراگیران می گردد. در مقابل، آموزش حفظی فیزیک نه تنها درک ماهیت علمی این دانش را دچار اختلال می سازد، بلکه انگیزه و اشتیاق دانش آموزان را برای مطالعه بیشتر این رشته کاهش می دهد. یافته های حاصل از مطالعات تطبیقی در نظام های آموزشی پیشرفته حاکی از آن است که تغییر رویکرد از انتقال اطلاعات به پرورش توانایی های تحلیلی، تاثیر شگرفی بر عملکرد تحصیلی و نگرش علمی دانش آموزان به جای می گذارد. از این رو، بازنگری در روش های تدریس فیزیک و جایگزینی یادگیری فعال به جای انباشت اطلاعات، ضرورتی انکارناپذیر در نظام آموزش و پرورش کشور محسوب می شود. در این مقاله مروری، با مطالعه منابع معتبر داخلی و خارجی، به تبیین مبانی نظری، مولفه های کلیدی و پیامدهای عملی آموزش مفهومی فیزیک پرداخته خواهد شد تا چارچوبی عملیاتی برای تحول در فرایند یاددهی-یادگیری این رشته فراهم آید. نتایج این بررسی می تواند به معلمان و برنامه ریزان آموزشی در طراحی محیط های یادگیری غنی و موثر کمک شایانی نماید. در نهایت، مقاله بر این نکته تاکید دارد که گذار از حافظه محوری به فهم محوری، زیربنای اصلی هر گونه اصلاح اساسی در نظام آموزشی است.

کلیدواژه ها:

آموزش ، فیزیک ، یادکیری حفظی ، درک علمی ، دانش آموزان