نقش قواعد فقهی در استنباط احکام قضایی

قواعد فقهی به عنوان گزاره های کلی و ناظر بر مجموعه ای از احکام، از جایگاه مهمی در فرآیند استنباط و تطبیق احکام قضایی برخوردارند. پژوهش حاضر با هدف تبیین نقش قواعد فقهی در استنباط احکام قضایی و بررسی ظرفیت آن ها در تحلیل و حل مسائل حقوقی انجام شده است. روش پژوهش، کتابخانه ای و مبتنی بر استدلال منطقی بوده و اطلاعات مورد نیاز با مطالعه و تحلیل منابع معتبر فقهی و حقوقی گردآوری شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد قواعدی همچون لاضرر، لاحرج، ید، اتلاف، تسبیب، اقدام و درء، در صورت احراز موضوع و شرایط اجرای آن ها، می توانند در تبیین مبانی حکم، رفع ابهام و تقویت استدلال قضایی موثر واقع شوند. همچنین، نتایج بیانگر آن است که بهره گیری صحیح از قواعد فقهی، ضمن حفظ هماهنگی با مقررات قانونی، موجب افزایش انسجام، استدلال پذیری و اقناع کنندگی آرای قضایی می شود. ازاین رو، قواعد فقهی را می توان یکی از ابزارهای مهم پیوند میان مبانی فقهی و فرآیند استنباط قضایی دانست.

کلیدواژه ها:

قواعد فقهی ، استنباط قضایی ، احکام قضایی ، استدلال قضایی ، فقه اسلامی ، حقوق ایران ، استنباط احکام.