کاربرد روش های تدریس فعال در توسعه مهارت های ارتباطی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی کاربرد روش های تدریس فعال در توسعه مهارت های ارتباطی دانش آموزان دوره ابتدایی شهر اصفهان انجام شده است. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان دوره ابتدایی شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که آموزش مبتنی بر روش های تدریس فعال (شامل بحث گروهی، ایفای نقش، حل مسئله، پروژه محور و همیاری) تاثیر مثبت و معناداری بر توسعه مهارت های ارتباطی دانش آموزان داشته است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار مانده است و این یافته، نشان دهنده اثربخشی پایدار روش های تدریس فعال بر مهارت های ارتباطی دانش آموزان است. همچنین نتایج حاکی از آن است که روش های تدریس فعال بر مولفه های مختلف مهارت های ارتباطی (از جمله گوش دادن فعال، بیان موثر، همدلی، پرسش گری، مشارکت در گفت وگو، و حل تعارض) تاثیر مثبت داشته است و بیشترین تاثیر بر مولفه های گوش دادن فعال و بیان موثر و کمترین تاثیر بر مولفه حل تعارض مشاهده شده است و این یافته، نشان دهنده آن است که روش های فعال با فراهم کردن فرصت های متعدد برای تعامل و گفت وگو، بیشترین تاثیر را بر مهارت های پایه ارتباطی دارند و برای تاثیرگذاری عمیق تر بر حل تعارض، نیازمند طراحی فعالیت های هدفمندتر است. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت نشان داد که اگرچه دختران در هر دو گروه عملکرد بهتری داشتند، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود و روش های تدریس فعال برای هر دو گروه جنسیتی به یک اندازه اثربخش بوده است و این یافته، نشان دهنده فراگیری این روش ها و عدم وابستگی آن به جنسیت دانش آموزان است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مشاهده رفتارهای دانش آموزان و مصاحبه با معلمان نشان داد که مهم ترین مهارت های آموخته شده در این دوره شامل گوش دادن به دیگران بدون قطع کردن، بیان نظر با احترام، پرسش گری هدفمند، همکاری در گروه، و پذیرش دیدگاه های مختلف بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که با شرکت در فعالیت های گروهی و بحث های کلاسی، توانسته اند اعتمادبه نفس بیشتری در بیان پیدا کنند و روابط بهتری با همسالان خود برقرار سازند و از تعاملات اجتماعی لذت بیشتری ببرند.

کلیدواژه ها:

روش های تدریس فعال ، مهارت های ارتباطی ، دانش آموزان ، دوره ابتدایی ، یادگیری مشارکتی