از ارزشیابی توصیفی تا کمی: تداوم یا گسست در سنجش پیشرفت تحصیلی

ارزشیابی پیشرفت تحصیلی یکی از مهم ترین مولفه های فرایند آموزش و یادگیری است و نوع آن می تواند بر کیفیت یادگیری، انگیزش، مشارکت و نگرش دانش آموزان تاثیرگذار باشد. گذار از ارزشیابی کمی و نمره محور به ارزشیابی توصیفی در دوره ابتدایی با هدف توجه بیشتر به فرایند یادگیری، تفاوت های فردی و ارائه بازخورد موثر صورت گرفته است؛ با این حال، میزان گسست واقعی این رویکرد از الگوی سنتی و تداوم برخی مولفه های ارزشیابی کمی همچنان نیازمند بررسی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه میان ارزشیابی توصیفی و کمی و تبیین میزان تداوم یا گسست میان این دو رویکرد در سنجش پیشرفت تحصیلی انجام شد. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، مروری تحلیلی است. اطلاعات مورد نیاز از مطالعات و منابع علمی مرتبط با ارزشیابی توصیفی، ارزشیابی کمی و سنجش پیشرفت تحصیلی گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مقایسه ای بررسی شد. یافته ها نشان داد که ارزشیابی توصیفی و کمی در هدف کلی سنجش یادگیری اشتراک دارند، اما از نظر اهداف جزئی، ابزارها، زمان اجرا، نوع اطلاعات و شیوه ارائه بازخورد تفاوت های قابل توجهی دارند. همچنین، گذار از ارزشیابی کمی به توصیفی را نمی توان گسستی کامل دانست؛ زیرا برخی کارکردهای اساسی سنجش و مولفه های فرهنگ نمره محور همچنان تداوم یافته اند. یافته ها همچنین نشان داد که ارزشیابی توصیفی در صورت اجرای صحیح می تواند از طریق بازخورد مستمر، توجه به پیشرفت فردی و استفاده از شواهد متنوع، از یادگیری و انگیزش دانش آموزان حمایت کند. در نهایت، حرکت به سوی نظامی متوازن که از اطلاعات کمی و کیفی به صورت مکمل و هدفمند استفاده کند، می تواند رویکرد مناسب تری برای سنجش پیشرفت تحصیلی در دوره ابتدایی باشد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی توصیفی ، ارزشیابی کمی ، پیشرفت تحصیلی ، سنجش آموزشی ، ارزشیابی تکوینی