نقش معاونان مدارس در مدیریت برنامه های پرورشی دانش آموزان

علیرغم تاکید صریح اسناد تحول بنیادین آموزش و پرورش بر تربیت تمام ساحتی و اجرای برنامه های پرورشی متنوع، شکاف معناداری میان سیاست های ابلاغی و اجرای اثربخش این برنامه ها در سطح مدارس وجود دارد. این مقاله با هدف تحلیل نقش معاونان مدارس به عنوان مجریان ارشد میانی برنامه های پرورشی و تبیین جایگاه واقعی و مطلوب آنان نگاشته شده است. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی-مروری و با بهره گیری از مبانی نظری رهبری تربیتی، نظریه نقش و رویکرد نظام مند به مدیریت برنامه ها، به بررسی ابعاد مختلف این نقش پرداخته است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که نقش مطلوب معاونان در مدیریت برنامه های پرورشی مشتمل بر چهار مولفه کلیدی است: برنامه ریزی پرورشی مبتنی بر نیازسنجی، تسهیل گری در اجرا و هدایت گروه های دانش آموزی، نظارت بالینی بر رفتارهای اخلاقی و جو پرورشی مدرسه، و ارزشیابی کیفی مستمر. با این حال، در عمل معاونان عمدتا به کارکردهای انضباطی و اداری تقلیل یافته اند و با چالش های جدی نظیر کمبود اختیارات واقعی در تصمیم گیری های پرورشی، فقدان آموزش های تخصصی نظام مند، ابهام در شرح وظایف و موازی کاری با مربیان پرورشی مواجه هستند. نتیجه آنکه تحقق نقش راهبردی معاونان در مدیریت برنامه های پرورشی مستلزم بازطراحی ساختاری نقش آنان از «نگهبان انضباط» به «راهبر پرورشی» است؛ بازتعریفی که باید با توانمندسازی حرفه ای، تفویض اختیار واقعی و طراحی نظام ارزیابی تخصصی همراه شود. این مقاله با ارائه چارچوبی تحلیلی، زمینه را برای بازاندیشی در جایگاه یکی از موثرترین کنشگران نظام تربیتی کشور فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

معاون مدرسه ، برنامه های پرورشی ، مدیریت پرورشی ، تربیت اخلاقی ، رهبری آموزشی