نقش مدیریت آموزشی در کاهش فرسودگی شغلی معلمان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش مدیریت آموزشی در کاهش فرسودگی شغلی معلمان مدارس متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی معلمان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد تقریبی ۱۸،۰۰۰ نفر بود. یافته ها نشان داد که مدیریت آموزشی با ابعاد مختلف خود از جمله سبک رهبری مدیران، فرهنگ سازمانی، حمایت اجتماعی، مشارکت در تصمیم گیری، و شرایط فیزیکی و روانی محیط کار، تاثیر معناداری بر کاهش فرسودگی شغلی معلمان دارد و از میان این ابعاد، سبک رهبری تحول آفرین و حمایت اجتماعی، قوی ترین پیش بینی کننده های کاهش فرسودگی شغلی بوده اند و این یافته، نشان دهنده نقش کلیدی رهبری و حمایت در سلامت روانی و شغلی معلمان است. همچنین نتایج حاکی از آن است که فرسودگی شغلی معلمان در سطح متوسط رو به بالا قرار دارد و در بین مولفه های سه گانه فرسودگی (خستگی عاطفی، مسخ شخصیت و کاهش احساس کفایت شخصی)، بالاترین نمره مربوط به خستگی عاطفی و پایین ترین نمره مربوط به کاهش احساس کفایت شخصی بوده است و این یافته، نشان دهنده آن است که معلمان بیشتر از خستگی عاطفی رنج می برند، اما همچنان احساس کارآمدی نسبی در حرفه خود دارند. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت و سابقه کار نشان داد که تاثیر مدیریت آموزشی بر کاهش فرسودگی شغلی در معلمان زن و مرد و در سطوح مختلف سابقه کار، تفاوت معناداری ندارد و این یافته، نشان دهنده اثربخشی فراگیر مدیریت آموزشی در کاهش فرسودگی شغلی معلمان با ویژگی های مختلف است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با معلمان و مدیران نشان داد که مهم ترین عوامل مدیریتی موثر در کاهش فرسودگی شغلی شامل احترام به معلمان، استقلال حرفه ای، قدردانی و تشویق، ایجاد فضای همدلانه، کاهش بوروکراسی و تمرکز بر توسعه حرفه ای بوده است و معلمان گزارش کردند که مدیرانی که این ویژگی ها را دارند، محیط کاری سالم تر و با استرس کمتری را ایجاد می کنند و احساس رضایت و تعلق خاطر بیشتری را در آنان به وجود می آورند. با توجه به شیوع بالای فرسودگی شغلی در میان معلمان و پیامدهای منفی آن بر کیفیت آموزش، سلامت روانی و ماندگاری معلمان در حرفه، ضرورت توجه به مدیریت آموزشی به عنوان یک عامل کلیدی در پیشگیری و کاهش فرسودگی شغلی بیش از پیش آشکار می شود و بر اساس یافته ها، به سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و مسئولان آموزش وپرورش پیشنهاد می شود که با اتخاذ سبک های رهبری حمایت گرانه، ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت، افزایش مشارکت معلمان و فراهم کردن شرایط کاری مناسب، به کاهش فرسودگی شغلی و ارتقای سلامت روانی و شغلی معلمان کمک نمایند.

کلیدواژه ها:

مدیریت آموزشی ، فرسودگی شغلی ، معلمان ، مدارس متوسطه ، رهبری تحول آفرین