نقش هوش مصنوعی در تحول محیط های آموزشی و بهبود فرآیند یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش هوش مصنوعی در تحول محیط های آموزشی و بهبود فرآیند یادگیری در مدارس متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی معلمان و دانش آموزان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که هوش مصنوعی نقش مثبت و معناداری در تحول محیط های آموزشی و بهبود فرآیند یادگیری دارد و این تاثیر در ابعاد مختلف از جمله شخصی سازی یادگیری، ارائه بازخورد فوری، تحلیل داده های آموزشی، تولید محتوای هوشمند و تسهیل تعاملات آموزشی مشاهده شده است و از میان این ابعاد، شخصی سازی یادگیری و ارائه بازخورد فوری، قوی ترین تاثیر را بر بهبود فرآیند یادگیری داشته اند. همچنین نتایج حاکی از آن است که هوش مصنوعی با ایجاد محیط های یادگیری پویا، تعاملی و سازگار با نیازهای فردی دانش آموزان، به افزایش انگیزه، مشارکت و عملکرد تحصیلی آنان منجر می شود و این تحول، نه تنها بر یادگیری دانش آموزان، بلکه بر نقش معلمان نیز تاثیر گذاشته و آنان را از انتقال دهنده صرف اطلاعات به هدایتگر و طراح فرآیندهای یادگیری تبدیل کرده است. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت و سابقه کار معلمان نشان داد که تاثیر هوش مصنوعی بر تحول محیط های آموزشی و بهبود یادگیری در مدارس با سابقه کار کمتر و با ترکیب جنسیتی مختلف، تفاوت معناداری ندارد و این یافته، نشان دهنده اثربخشی فراگیر هوش مصنوعی در محیط های آموزشی مختلف است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با معلمان و دانش آموزان نشان داد که مهم ترین کاربردهای هوش مصنوعی در تحول محیط های آموزشی شامل دسترسی به منابع آموزشی متنوع، شخصی سازی محتوا، تحلیل دقیق عملکرد تحصیلی، ارائه بازخورد فوری و تسهیل یادگیری مشارکتی بوده است و معلمان و دانش آموزان گزارش کردند که استفاده از هوش مصنوعی، کیفیت یادگیری را افزایش داده، انگیزه را بهبود بخشیده و فرآیند یاددهی-یادگیری را کارآمدتر ساخته است. با توجه به گسترش روزافزون کاربردهای هوش مصنوعی در آموزش و ضرورت همگام سازی نظام آموزشی با تحولات فناورانه، ضرورت تدوین برنامه های ملی برای استفاده موثر از هوش مصنوعی در مدارس بیش از پیش آشکار می شود و بر اساس یافته ها، به سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و معلمان پیشنهاد می شود که با فراهم کردن زیرساخت های فناورانه، توانمندسازی معلمان و طراحی محتوای آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی، به تحول محیط های آموزشی و بهبود فرآیند یادگیری کمک نمایند.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، تحول محیط آموزشی ، فرآیند یادگیری ، مدارس متوسطه ، شخصی سازی یادگیری