اثربخشی آموزش مهارت های خودآگاهی و تاب آوری بر کاهش اضطراب امتحان و افزایش سازگاری اجتماعی دانش آموزان دوره ابتدایی

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی برنامه آموزشی تلفیقی «مهارت های خودآگاهی و تاب آوری» بر کاهش اضطراب امتحان و ارتقای سازگاری اجتماعی در دانش آموزان پایه پنجم و ششم دوره ابتدایی به مرحله اجرا درآمد.روش شناسی: طرح پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با ساختار پیش آزمون–پس آزمون همراه با گروه گواه و دوره پیگیری ۴۵ روزه بود. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان پایه پنجم و ششم ابتدایی شاغل به تحصیل در سال تحصیلی ۱۴۰۲–۱۴۰۳ بود. با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۳۶ دانش آموز واجد شرایط (بر اساس نقطه برش نمرات اضطراب امتحان) انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۸ نفر) و گواه (۱۸ نفر) جای دهی شدند. گروه آزمایش به مدت ۸ جلسه ۷۵ دقیقه ای (هفته ای یک جلسه) تحت مداخله آموزشی مهارت های خودآگاهی و تاب آوری قرار گرفت، در حالی که گروه گواه برنامه های روتین مدرسه را دریافت نمود. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه اضطراب امتحان کودکان فریدمن–جیکوبز (TASC) و مقیاس سازگاری اجتماعی کودکان ماتسون و همکاران (MESSY) بود. داده ها با روش تحلیل کوواریانس تک متغیری و چندمتغیری (ANCOVA/MANCOVA) با نرم افزار SPSS تحلیل شدند.یافته ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که پس از کنترل اثر پیش آزمون، تفاوت معناداری میان گروه های آزمایش و گواه در متغیرهای اضطراب امتحان و سازگاری اجتماعی در مراحل پس آزمون و پیگیری وجود دارد (p<۰.۰۰۱p < ۰.۰۰۱p<۰.۰۰۱). برنامه آموزشی موجب کاهش معنادار نشانه های اضطراب امتحان شناختی و بدنی و افزایش معنادار مهارت های سازگاری اجتماعی و رفتارهای نوع دوستانه در گروه آزمایش شد.نتیجه گیری: آموزش راهبردهای خودآگاهی و پرورش تاب آوری روانی با بازسازی ارزیابی های شناختی از موقعیت آزمون و بهبود مهارت های تعاملی، مداخله ای اثربخش، پیشگیرانه و متناسب با بافت مدارس ابتدایی به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

خودآگاهی ، تاب آوری روانی ، اضطراب امتحان ، سازگاری اجتماعی ، مشاوره مدرسه ، دوره ابتدایی.