«یادگیری مبتنی بر پروژه (PBL) و تحول در سواد خواندن: بررسی تجارب مدارس پیشرو»

مقدمه و هدف: سواد خواندن و درک عمیق متون، فراتر از رمزگشایی کلمات و مستلزم پردازش انتقادی، تفسیر و به کارگیری معنادار اطلاعات است. با این حال، روش های سنتی آموزش اغلب در درگیرسازی فعال دانش آموزان با متون چندوجهی ناتوانند. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رویکرد «یادگیری مبتنی بر پروژه» (Project-Based Learning - PBL) در ارتقا و تحول سواد خواندن دانش آموزان و واکاوی تجارب مدارس پیشرو در پیاده سازی این رویکرد انجام شده است.روش شناسی: این پژوهش با رویکرد کیفی و با استفاده از روش سنتزپژوهی و مطالعه موردی چندگانه انجام شد. جامعه پژوهش شامل مدارس و محیط های آموزشی پیشرو بود که الگوی PBL را در برنامه درسی خواندن و سوادآموزی ادغام کرده اند. داده ها از طریق بررسی اسناد برنامه ریزی درسی، گزارش های عملکرد و تجارب زیسته معلمان و مربیان گردآوری و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند.یافته ها: تحلیل داده ها نشان داد که پیاده سازی PBL از طریق چهار مولفه کلیدی تحول در سواد خواندن را رقم می زند: ۱) زمینه مندسازی خواندن، که خواندن متون را از یک تکلیف مکانیکی به ابزاری برای حل مسئله واقعی تبدیل می کند؛ ۲) توسعه درک انتقادی و چندمتنی، که توانایی تحلیل، مقایسه و ارزیابی منابع مختلف را تقویت می نماید؛ ۳) افزایش انگیزش درونی و مشارکت دانش آموزان در فرآیند پژوهش و خواندن خودهدایت شده؛ و ۴) سواد خواندن همکارانه که یادگیری معنادار را در بستر گفتمان گروهی شکل می دهد.نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان می دهد که گذار از آموزش مستقیم و ایزوله مهارت های خواندن به سوی یادگیری مبتنی بر پروژه، به مثابه یک پارادایم تحول آفرین در سوادآموزی عمل کرده و زمینه دستیابی به درک عمیق تر و یادگیری مادام العمر را فراهم می سازد. پیشنهاد می شود سیاست گذاران و طراحان برنامه درسی، تلفیق راهبردهای خواندن در قالب پروژه های مسئله محور را در اولویت برنامه های آموزشی مدارس قرار دهند.