طراحی کلاس درس معکوس برای افزایش مشارکت در درس ریاضی

پژوهش حاضر با هدف طراحی و بررسی تاثیر کلاس درس معکوس بر افزایش مشارکت دانش آموزان در درس ریاضی پایه هفتم دوره متوسطه اول شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان پایه هفتم دوره متوسطه اول شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که طراحی و اجرای کلاس درس معکوس تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش مشارکت دانش آموزان در درس ریاضی داشته است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار مانده است و این یافته، نشان دهنده اثربخشی پایدار روش تدریس معکوس بر مشارکت دانش آموزان در یادگیری ریاضی است. همچنین نتایج حاکی از آن است که کلاس درس معکوس بر مولفه های مختلف مشارکت دانش آموزان (مشارکت رفتاری، مشارکت عاطفی و مشارکت شناختی) تاثیر مثبت داشته است و بیشترین تاثیر بر مولفه مشارکت عاطفی و کمترین تاثیر بر مولفه مشارکت شناختی مشاهده شده است و این یافته، نشان دهنده آن است که کلاس معکوس با افزایش انگیزه و علاقه دانش آموزان، بیشترین تاثیر را بر جنبه عاطفی مشارکت دارد و برای تاثیرگذاری عمیق تر بر مشارکت شناختی، نیازمند طراحی فعالیت های شناختی چالش برانگیزتر است. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت نشان داد که اگرچه دختران در هر سه مولفه مشارکت تاثیرپذیری بیشتری نشان دادند، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود و کلاس معکوس برای هر دو گروه جنسیتی به یک اندازه اثربخش بوده است و این یافته، نشان دهنده فراگیری این روش و عدم وابستگی آن به جنسیت دانش آموزان است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مشاهده رفتارهای دانش آموزان و مصاحبه با معلمان و دانش آموزان نشان داد که مهم ترین عوامل موثر بر افزایش مشارکت در کلاس معکوس شامل افزایش زمان تعامل در کلاس، کاهش اضطراب ریاضی، امکان یادگیری با سرعت شخصی، افزایش مسئولیت پذیری دانش آموزان، و ایجاد فضای امن برای پرسش و گفت وگو بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که با استفاده از محتوای ویدیویی قبل از کلاس، توانسته اند مفاهیم ریاضی را بهتر درک کنند و با آمادگی بیشتری در کلاس حاضر شوند و از فرایند یادگیری لذت بیشتری ببرند.

کلیدواژه ها:

کلاس درس معکوس ، مشارکت دانش آموزان ، ریاضی ، پایه هفتم ، یادگیری فعال