بررسی تاثیر ابزارهای هوش مصنوعی بر افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی بر افزایش انگیزه و مشارکت دانش آموزان در فرایند یادگیری انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها، نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل می باشد. جامعه آماری شامل کلیه دانش آموزان دختر دوره متوسطه دوم شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۶۰ دانش آموز (۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل) از یک دبیرستان دخترانه انتخاب شدند. برای گردآوری داده ها از دو پرسشنامه استاندارد شامل پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر (۱۹۸۱) و پرسشنامه مشارکت تحصیلی زیمونز و همکاران (۲۰۰۶) استفاده گردید. روایی و پایایی ابزارها با استفاده از تحلیل عاملی و ضریب آلفای کرونباخ (به ترتیب ۰.۸۶ و ۰.۸۸) تایید شد. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۰ دقیقه ای (سه جلسه در هفته) از ابزارهای هوش مصنوعی شامل سیستم های توصیه گر شخصی سازی شده، دستیارهای پاسخگوی هوشمند، بازی های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی و سامانه های ارزیابی پویا در درس زیست شناسی استفاده کردند و گروه کنترل آموزش معمول مبتنی بر سخنرانی و کتاب درسی را دریافت کرد. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیره و تک متغیره و با نرم افزار SPSS نسخه ۲۷ مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های پژوهش نشان داد که استفاده از دستیارهای پاسخگوی هوشمند (۶۸ درصد) و سیستم های توصیه گر شخصی سازی شده (۶۴ درصد) بیشترین تاثیر را بر افزایش انگیزه و مشارکت داشته اند و بازی های آموزشی مبتنی بر هوش مصنوعی (۵۷ درصد) در رتبه سوم قرار دارند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که ابزارهای هوش مصنوعی با فراهم آوردن یادگیری شخصی سازی شده، بازخورد فوری و معنادار، چالش های متناسب با سطح توانایی دانش آموزان، و همچنین ایجاد فضایی تعاملی و جذاب، می توانند به طور قابل توجهی انگیزه و مشارکت دانش آموزان را در فرایند یادگیری افزایش دهند. این یافته ها می تواند برای معلمان، طراحان آموزشی، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران نظام آموزشی در جهت بهره گیری موثر از فناوری های نوین هوش مصنوعی در ارتقاء کیفیت یادگیری دانش آموزان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، انگیزه تحصیلی ، مشارکت تحصیلی ، یادگیری شخصی سازی شده ، بازخورد فوری