بازنگری در روش های تدریس متون دشوار: گذار از آموزش مستقیم به یادگیری اکتشافی

درک و تحلیل متون دشوار همواره یکی از چالش های بنیادین یادگیرندگان در حوزه های مختلف تحصیلی است؛ چالشی که در نظام های آموزشی سنتی عمدتا با اتکا به روش های آموزش مستقیم و رویکردهای معلم محور مورد مواجه قرار می گیرد. با وجود انتقال سریع اطلاعات در آموزش مستقیم، این رویکرد به دلیل تقلیل یادگیری به بازخوانی غیرفعال، مانع از شکل گیری مهارت های تفکر انتقادی، درک عمیق و استقلال یادگیرنده در مواجهه با متون پیچیده می شود. پژوهش حاضر با هدف بازنگری در روش های سنتی تدریس و تبیین ابعاد گذار پارادایمی از آموزش مستقیم به یادگیری اکتشافی و ساختن گرایانه انجام شده است.این پژوهش از حیث رویکرد، کیفی و بر مبنای روش توصیفی-تحلیلی و سنتزپژوهی متون و تجارب آموزشی استوار است. یافته های پژوهش نشان می دهد که یادگیری اکتشافی هدایت شده با فراهم سازی موقعیت های مسئله محور، تحریک حس کنجکاوی، به کارگیری راهبردهای داربست بندی شناختی (Cognitive Scaffolding) و تشویق به گفتگوهای متنی، درک مفهومی پایدارتری را رقم می زند و بار شناختی بیرونی را به نفع بار شناختی مرتبط سازمان دهی می کند. در نهایت، نتایج حاکی از آن است که گذار موفق از آموزش مستقیم به اکتشافی نیازمند بازتعریف نقش معلم از «انتقال دهنده دانش» به «تسهیل گر و طراح محیط یادگیری» و تلفیق متوازن آموزش صریح راهبردها با فرصت های کشف معنا توسط خود یادگیرنده است.