بررسی تاثیر خستگی دیجیتال بر تمرکز و کیفیت یادگیری دانش آموزان در محیط های آموزشی

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر خستگی دیجیتال بر دو مولفه اساسی یادگیری، یعنی تمرکز و کیفیت ادراکی یادگیری، در میان دانش آموزان دوره متوسطه دوم که به طور گسترده از ابزارهای دیجیتال در فرایند آموزش استفاده می کنند، انجام شده است. روش پژوهش، توصیفی‑تحلیلی از نوع همبستگی و با رویکرد کمی بوده و جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان مدارس هوشمند شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴‑۱۴۰۳ می باشد. نمونه ای به حجم ۳۸۴ نفر با استفاده از فرمول کوکران و به روش خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه استاندارد خستگی دیجیتال (DFQ)، پرسشنامه تمرکز توجه (FCS) و پرسشنامه کیفیت یادگیری خودگزارش دهی (QLS) بود. داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون چندگانه مورد تجزیه وتحلیل قرار گرفتند. یافته ها نشان داد که بین خستگی دیجیتال و تمرکز دانش آموزان رابطه منفی و معنادار (۵۲/۰‑r= و ۰۰۱/۰>p) و بین خستگی دیجیتال و کیفیت یادگیری نیز رابطه منفی و معنادار (۴۸/۰‑r= و ۰۰۱/۰>p) وجود دارد. همچنین، مولفه خستگی روانی‑شناختی بیشترین سهم را در تبیین کاهش تمرکز (۳۸/۰=β) و مولفه خستگی حسی‑ادراکی بیشترین سهم را در کاهش کیفیت یادگیری (۳۳/۰=β) داشتند. بر اساس نتایج، خستگی دیجیتال به عنوان یک متغیر مداخله گر جدی در فرایند یادگیری الکترونیکی و ترکیبی شناخته می شود که نیازمند طراحی راهکارهای آموزشی‑زیست محیطی برای مدیریت آن است. پژوهش حاضر بر لزوم بازنگری در زمان استفاده از صفحه نمایش، تنوع بخشی به روش های تدریس و تقویت مهارت های خودتنظیمی در دانش آموزان تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

خستگی دیجیتال ، تمرکز توجه ، کیفیت یادگیری ، دانش آموزان ، محیط های آموزشی دیجیتال