بررسی تاثیر آموزش هدفمند و نظام تشویقی بر افزایش مسئولیت پذیری، نظم و رعایت مقررات درکارگاه خیاطی هنرجویان هنرستان

مدیریت کارگاه های آموزش فنی و حرفه ای، به ویژه در رشته هایی چون طراحی و دوخت، مستلزم تلفیق مهارت های تخصصی، نظم محیطی و رعایت دقیق اصول ایمنی است. رفتارهای سهل انگارانه نظیر عدم نظافت ایستگاه های کاری، آسیب به تجهیزات گران قیمت (چرخ های خیاطی و اتوها) و بی توجهی به پروتکل های ایمنی، از چالش های عمده هنرآموزان به شمار می رود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر رویکرد تلفیقی «آموزش هدفمند نگهداری تجهیزات» و «نظام تشویقی ساختاریافته» بر مسئولیت پذیری و انضباط کارگاهی ۱۵ نفر از هنرجویان رشته طراحی و دوخت در قالب یک طرح اقدام پژوهی (Action Research) طی ۸ هفته به اجرا درآمد. مداخله شامل چهار محور اصلی بود: تدوین مرام نامه مشارکتی، آموزش ریزمهارت های نگهداری تجهیزات، واگذاری مسئولیت های چرخشی و استقرار سیستم کارت های تشویقی سبز. داده ها از طریق چک لیست های رفتاری پیش آزمون و پس آزمون جمع آوری و تحلیل شدند. نتایج نشان داد شاخص تمیزی میزهای کار از ۳۲٪ به ۹۴٪، سرویس و روغن کاری اصولی چرخ ها از ۱۵٪ به ۸۸٪، رعایت اصول ایمنی اتو از ۴۵٪ به ۹۸٪ افزایش یافته و میانگین تذکرات انضباطی در هر ساعت از ۸٫۴ به ۰٫۶ مورد کاهش یافت. این یافته ها گویای آن است که انضباط کارگاهی، مهارتی اکتسابی است که با شفاف سازی وظایف، نقش سپاری واقعی و جایگزینی تشویق ساختاریافته با توبیخ، درونی سازی می شود.

کلیدواژه ها:

مسئولیت پذیری کارگاهی ، نظام تشویقی ، مدیریت کارگاه ، اقدام پژوهی ، طراحی و دوخت ، آموزش فنی و حرفه ای.