شناسایی عوامل موثر بر بی انگیزگی تحصیلی در نوجوانان از دیدگاه مشاوران مدرسه: یک مطالعه کیفی مبنی بر تحلیل مضمون

بی انگیزگی تحصیلی در نوجوانان یکی از چالش های بنیادین نظام های آموزشی معاصر است که پیامدهایی چون افت عملکرد، افزایش اضطراب و افسردگی، و کاهش کیفیت زندگی دانش آموزان را در پی دارد. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل موثر بر بی انگیزگی تحصیلی در نوجوانان از دیدگاه مشاوران مدرسه انجام شده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و با استفاده از روش تحلیل مضمون (تماتیک) انجام شد. مشارکت کنندگان شامل ۱۵ مشاور مدرسه از مدارس متوسطه شهر تهران بودند که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با استفاده از رویکرد براون و کلارک (۲۰۰۶) تحلیل شدند. یافته ها در قالب سه مضمون اصلی سازماندهی شدند: عوامل فردی-روانشناختی (شامل خرده مضمون های ضعف خودتنظیمی، عزت نفس پایین، و ناتوانی در مدیریت هیجان)، عوامل بین فردی-اجتماعی (شامل خرده مضمون های کیفیت رابطه معلم-دانش آموز، انتظارات والدینی، و تاثیر همسالان)، و عوامل ساختاری-آموزشی (شامل خرده مضمون های محتوای غیرمرتبط با نیازهای واقعی، نظام ارزشیابی تنش زای نمره محور، و حجم بالای تکالیف). نتایج نشان می دهد که بی انگیزگی تحصیلی پدیده ای چندبعدی است که ریشه در ناسازگاری میان نیازهای روانشناختی-تحولی نوجوانان و ساختارهای موجود آموزشی دارد. مشاوران مدرسه به مثابه کنشگران خط مقدم نظام آموزشی، نقشی کلیدی در شناسایی و مدیریت این پدیده ایفا می کنند. مقاله با ارائه پیشنهادهایی برای مداخلات آموزشی و مشاوره ای در سطوح فردی، کلاسی و ساختاری به پایان می رسد.

کلیدواژه ها:

بی انگیزگی تحصیلی ، نوجوانان ، مشاوران مدرسه ، تحلیل مضمون ، خودتعیین گری ، فرسودگی تحصیلی