نقش واسطه ای حمایت اجتماعی ادراک شده در رابطه بین قلدری سایبری و فرسودگی تحصیلی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش واسطه ای حمایت اجتماعی ادراک شده در رابطه بین قلدری سایبری و فرسودگی تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ به تعداد تقریبی ۲۵۰،۰۰۰ نفر بود. یافته ها نشان داد که بین قلدری سایبری و فرسودگی تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و همچنین بین قلدری سایبری و حمایت اجتماعی ادراک شده رابطه منفی و معناداری مشاهده شد و حمایت اجتماعی ادراک شده نیز با فرسودگی تحصیلی رابطه منفی و معناداری داشت. نتایج تحلیل مسیر نشان داد که حمایت اجتماعی ادراک شده نقش میانجی جزئی در رابطه بین قلدری سایبری و فرسودگی تحصیلی ایفا می کند و به عبارت دیگر، قلدری سایبری هم به طور مستقیم و هم به طور غیرمستقیم از طریق کاهش حمایت اجتماعی ادراک شده، به افزایش فرسودگی تحصیلی دانش آموزان منجر می شود. بررسی ابعاد مختلف حمایت اجتماعی ادراک شده نشان داد که از میان سه مولفه حمایت خانواده، حمایت معلمان و حمایت همسالان، حمایت خانواده و حمایت همسالان قوی ترین نقش میانجی را در این رابطه ایفا می کنند و حمایت معلمان نقش کمتری در میانجی گری این رابطه دارد. همچنین نتایج نشان داد که بین دختران و پسران از نظر شدت قلدری سایبری و فرسودگی تحصیلی تفاوت معناداری وجود ندارد و این یافته، بیانگر آن است که قلدری سایبری و پیامدهای آن، یک پدیده فراگیر است که هر دو گروه جنسیتی را به یک اندازه تحت تاثیر قرار می دهد. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با دانش آموزان نشان داد که مهم ترین پیامدهای قلدری سایبری شامل کاهش اعتمادبه نفس، افزایش اضطراب و استرس، احساس تنهایی و انزوا، و کاهش انگیزه تحصیلی بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که حمایت خانواده و همسالان، مهم ترین عامل محافظتی در برابر پیامدهای منفی قلدری سایبری محسوب می شود. با توجه به شیوع بالای قلدری سایبری در میان نوجوانان و پیامدهای منفی آن بر سلامت روانی و عملکرد تحصیلی، ضرورت توجه به نقش حمایت اجتماعی به عنوان یک عامل محافظتی در برابر این پدیده بیش از پیش آشکار می شود و بر اساس یافته ها، به سیاست گذاران آموزشی، مشاوران مدارس و والدین پیشنهاد می شود که با تقویت شبکه های حمایت اجتماعی در مدرسه و خانواده، به کاهش اثرات منفی قلدری سایبری بر فرسودگی تحصیلی دانش آموزان کمک نمایند.

کلیدواژه ها:

قلدری سایبری ، حمایت اجتماعی ادراک شده ، فرسودگی تحصیلی ،