بررسی نقش شکاف نسلی معلم–دانش آموز در کیفیت ارتباط و مشارکت کلاسی

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش شکاف نسلی معلم–دانش آموز در کیفیت ارتباط و مشارکت کلاسی در مدارس متوسطه شهر تهران انجام شده است. این مطالعه به روش توصیفی-همبستگی با رویکرد کمی و با تاکید بر مدل سازی معادلات ساختاری انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی معلمان و دانش آموزان مدارس متوسطه شهر تهران در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که شکاف نسلی معلم–دانش آموز در ابعاد مختلف از جمله تفاوت در ارزش ها، باورها، سبک های ارتباطی، نگرش به فناوری و انتظارات آموزشی، به طور معناداری بر کیفیت ارتباط معلم با دانش آموزان تاثیر منفی می گذارد و این کاهش کیفیت ارتباط، به نوبه خود، منجر به کاهش مشارکت کلاسی دانش آموزان می شود. نتایج حاکی از آن است که بیشترین شکاف نسلی در ابعاد نگرش به فناوری و سبک های ارتباطی مشاهده می شود و دانش آموزان نسل دیجیتال، ارتباطات غیررسمی، سریع و چندرسانه ای را ترجیح می دهند، در حالی که معلمان اغلب به سبک های ارتباطی رسمی تر و خطی پایبند هستند و این تفاوت، منجر به سوءتفاهم های ارتباطی، کاهش اعتماد و در نهایت کاهش مشارکت دانش آموزان در کلاس می شود. همچنین نتایج نشان داد که کیفیت ارتباط، نقش میانجی کامل در رابطه بین شکاف نسلی و مشارکت کلاسی ایفا می کند و به عبارت دیگر، شکاف نسلی به طور مستقیم بر مشارکت تاثیر نمی گذارد، بلکه از طریق تضعیف کیفیت ارتباط، بر مشارکت تاثیر می گذارد و این یافته، اهمیت توجه به کیفیت ارتباط را به عنوان یک متغیر کلیدی و واسطه در این رابطه آشکار می سازد. بررسی نقش تعدیل گر سابقه کار معلمان و آشنایی آنان با فرهنگ نسل جوان نشان داد که معلمان با سابقه کار کمتر و آشنایی بیشتر با فرهنگ نسل جوان، توانسته اند شکاف نسلی را بهتر مدیریت کرده و کیفیت ارتباط و مشارکت کلاسی بالاتری را تجربه کنند. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با معلمان و دانش آموزان نشان داد که مهم ترین راهکارهای کاهش شکاف نسلی، شامل به روزرسانی دانش و مهارت های معلمان در زمینه فناوری و ارتباطات، ایجاد فضای باز و صمیمی در کلاس، شنیدن صدای دانش آموزان و احترام به نظرات آنان، و استفاده از روش های تدریس متنوع و مشارکتی می باشد.

کلیدواژه ها:

شکاف نسلی ، کیفیت ارتباط ، مشارکت کلاسی ، معلمان ، دانش آموزان متوسطه