بررسی تاثیر آموزش خودتنظیمی هیجانی بر تاب آوری تحصیلی و کاهش فرسودگی روانی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش خودتنظیمی هیجانی بر تاب آوری تحصیلی و کاهش فرسودگی روانی دانش آموزان شهر اصفهان انجام شده است. این مطالعه به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه انجام گردید و جامعه آماری آن شامل تمامی دانش آموزان دوره متوسطه شهر اصفهان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ بود. یافته ها نشان داد که آموزش خودتنظیمی هیجانی تاثیر مثبت و معناداری بر افزایش تاب آوری تحصیلی و کاهش فرسودگی روانی دانش آموزان داشته است و این تاثیر در مرحله پیگیری نیز پایدار مانده است و این یافته، نشان دهنده اثربخشی پایدار آموزش خودتنظیمی هیجانی بر متغیرهای روانشناختی دانش آموزان است. همچنین نتایج حاکی از آن است که آموزش خودتنظیمی هیجانی بر مولفه های مختلف تاب آوری تحصیلی (از جمله مهارت های ارتباطی، آینده نگری و حل مسئله) و مولفه های فرسودگی روانی (از جمله خستگی عاطفی، بی علاقگی و ناکارآمدی) تاثیر مثبت داشته است و بیشترین تاثیر بر مولفه های حل مسئله و کاهش خستگی عاطفی مشاهده شده است. بررسی نقش تعدیل گر جنسیت نشان داد که اگرچه دختران در هر دو متغیر تاثیرپذیری بیشتری نشان دادند، اما این تفاوت از نظر آماری معنادار نبود و آموزش خودتنظیمی هیجانی برای هر دو گروه جنسیتی به یک اندازه اثربخش بوده است. تحلیل داده های کیفی حاصل از مصاحبه با دانش آموزان نشان داد که مهم ترین مهارت های آموخته شده در این دوره شامل شناسایی و برچسب گذاری هیجانات، تنظیم شناختی هیجان، استفاده از راهبردهای مقابله ای موثر، و افزایش خودآگاهی هیجانی بوده است و دانش آموزان گزارش کردند که با به کارگیری این مهارت ها، توانسته اند استرس تحصیلی خود را کاهش دهند، با چالش های درسی بهتر مقابله کنند و احساس کارآمدی بیشتری را تجربه نمایند. با توجه به شیوع بالای فرسودگی روانی و افت تاب آوری تحصیلی در دانش آموزان دوره متوسطه و نقش محافظتی خودتنظیمی هیجانی در برابر این پدیده ها، ضرورت طراحی و اجرای برنامه های آموزشی خودتنظیمی هیجانی در بیش از پیش آشکار می شود .

کلیدواژه ها:

خودتنظیمی هیجانی ، تاب آوری تحصیلی ، فرسودگی روانی ،