آموزش فراگیر بررسی موانع و تسهیل گرهای حضور دانش آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل موانع و تسهیل گرهای حضور دانش آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی با رویکرد آموزش فراگیر انجام شده است. این پژوهش با استفاده از روش ترکیبی متوالی اکتشافی در دو بخش کیفی و کمی اجرا گردید. در بخش کیفی، با بهره گیری از روش نظریه زمینه ای و نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی، با ۳۲ نفر از معلمان مدارس عادی دارای تجربه تدریس به دانش آموزان با نیازهای ویژه، مدیران مدارس، والدین این دانش آموزان و کارشناسان آموزش ویژه در استان اصفهان مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق انجام شد. داده های کیفی با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) و با نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید و به شناسایی ۵ مقوله اصلی (موانع ساختاری-مدیریتی، موانع نگرشی-فرهنگی، موانع آموزشی-برنامه درسی، موانع اقتصادی-منابعی و موانع اجتماعی-حمایتی) و ۲۶ مقوله فرعی منجر شد. همچنین تسهیل گرهای حضور دانش آموزان با نیازهای ویژه در چهار سطح فردی، مدرسه ای، اجتماع محور و سیاست گذاری طبقه بندی شدند. در بخش کمی، بر اساس یافته های کیفی، پرسشنامه محقق ساخته با ۵۲ گویه در مقیاس پنج درجه ای لیکرت طراحی گردید و پس از تایید روایی محتوایی (CVR>۰.۷۹ و CVI>۰.۸۲) و پایایی (آلفای کرونباخ ۹۱/۰ برای کل پرسشنامه و دامنه ۸۴/۰ تا ۹۰/۰ برای ابعاد)، بر روی نمونه ای ۳۷۲ نفری از معلمان، مدیران و والدین در شهر اصفهان با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی اجرا شد. نتایج نشان داد که موانع نگرشی-فرهنگی با میانگین ۳۸/۴ بیشترین تاثیر و موانع اقتصادی-منابعی با میانگین ۷۲/۳ کمترین تاثیر را بر حضور دانش آموزان با نیازهای ویژه در مدارس عادی دارند. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که پنج مولفه شناسایی شده، ۷۱ درصد از واریانس موانع حضور دانش آموزان با نیازهای ویژه را تبیین می کنند. همچنین نتایج نشان داد که بین متغیرهای جمعیت شناختی (جنسیت، سابقه کار، سطح تحصیلات و نوع نیاز ویژه دانش آموزان) و ادراک از موانع، تفاوت های معناداری وجود دارد.

کلیدواژه ها:

آموزش فراگیر ، دانش آموزان با نیازهای ویژه ، موانع حضور ، تسهیل گرها ، مدارس عادی