تحلیل الگوهای موفق مشارکت خانواده ها در تصمیم گیری های کلان مدرسه و تاثیر آن بر کیفیت یادگیری

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل الگوهای موفق مشارکت خانواده ها در تصمیم گیری های کلان مدرسه و بررسی تاثیر آن بر کیفیت یادگیری دانش آموزان در نظام آموزشی ایران انجام شده است. این پژوهش با رویکرد ترکیبی متوالی اکتشافی در دو بخش کیفی و کمی اجرا گردید. در بخش کیفی، با بهره گیری از روش نظریه زمینه ای و نمونه گیری هدفمند از نوع گلوله برفی، با ۳۴ نفر از مدیران مدارس موفق، معلمان باتجربه، والدین فعال، کارشناسان آموزش و پرورش و متخصصان روان شناسی تربیتی در استان تهران و اصفهان مصاحبه های نیمه ساختاریافته عمیق انجام شد. داده های کیفی با استفاده از روش کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) و با نرم افزار MAXQDA تحلیل گردید و به شناسایی ۴ مقوله اصلی (الگوهای ساختاری-مدیریتی مشارکت، الگوهای فرهنگی-روانی مشارکت، الگوهای ارتباطی-اطلاعاتی مشارکت، و پیامدهای مشارکت بر کیفیت یادگیری) و ۲۴ مقوله فرعی منجر شد که هر یک با شاخص ها و مصادیق متعددی تبیین گردیدند. در بخش کمی، بر اساس یافته های کیفی و مرور ادبیات نظری، پرسشنامه محقق ساخته با ۵۴ گویه در مقیاس پنج درجه ای لیکرت طراحی گردید و پس از تایید روایی محتوایی (CVR>۰.۷۷ و CVI>۰.۸۰) و پایایی (آلفای کرونباخ ۹۱/۰ برای کل پرسشنامه و دامنه ۸۷/۰ تا ۹۰/۰ برای ابعاد)، بر روی نمونه ای ۴۰۰ نفری از مدیران، معلمان و والدین در شهر تهران با استفاده از روش نمونه گیری طبقه ای تصادفی اجرا شد. نتایج نشان داد که الگوهای ارتباطی-اطلاعاتی با میانگین ۴۸/۴ و الگوهای فرهنگی-روانی با میانگین ۳۶/۴ به عنوان موفق ترین الگوهای مشارکت خانواده ها شناسایی شدند و در مقابل، الگوهای ساختاری-مدیریتی با میانگین ۰۵/۴ در رتبه سوم قرار گرفت. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که چهار مولفه شناسایی شده، ۶۸ درصد از واریانس کیفیت یادگیری را تبیین می کنند و در این میان، الگوهای فرهنگی-روانی با ضریب استاندارد شده ۳۶/۰ و الگوهای ارتباطی-اطلاعاتی با ضریب ۳۴/۰ بیشترین سهم را در پیش بینی کیفیت یادگیری دارند. بر اساس یافته ها، مشارکت واقعی و موثر خانواده ها در تصمیم گیری های کلان مدرسه، از طریق ایجاد هم افزایی بین خانه و مدرسه، تقویت انگیزه و خودکارآمدی دانش آموزان، بهبود جو مدرسه، افزایش مسئولیت پذیری و تعهد تحصیلی، کاهش مشکلات رفتاری و عاطفی، و ارتقای مهارت های اجتماعی و ارتباطی، به طور قابل توجهی کیفیت یادگیری را بهبود می بخشد. الگوهای موفق مشارکت شامل ایجاد شوراهای مشورتی والدین با اختیارات واقعی، برگزاری جلسات منظم و هدفمند، استفاده از فناوری های نوین ارتباطی، توانمندسازی والدین از طریق کارگاه های آموزشی، ایجاد فرهنگ اعتماد و احترام متقابل، و تدوین برنامه های مشارکتی مبتنی بر نیازسنجی می باشند.

کلیدواژه ها:

مشارکت خانواده ها ، تصمیم گیری های مدرسه ، کیفیت یادگیری ، الگوهای مشارکت ، مدرسه و جامعه