رابطه کارکردهای اجرایی (حافظه کاری، بازداری شناختی، انعطاف پذیری شناختی) و راهبردهای فراشناختی با موفقیت تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول شهر سبزوار

کارکردهای اجرایی و راهبردهای فراشناختی از مهم ترین سازوکارهای ذهنی هستند که نقش اساسی در یادگیری، حل مسئله و عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا می کنند. در دوره ی متوسطه اول، دانش آموزان در مرحله ای از رشد قرار دارند که پایه های تفکر منطقی، خودتنظیمی، برنامه ریزی و کنترل هیجان در آن ها شکل می گیرد و همین دوره، یکی از حساس ترین مقاطع برای بررسی عوامل شناختی تاثیرگذار بر موفقیت تحصیلی به شمار می آید.بر اساس یافته های پژوهش حاضر که با هدف تعیین رابطه بین کارکردهای اجرایی (شامل حافظه کاری، بازداری شناختی و انعطاف پذیری شناختی) و راهبردهای فراشناختی با موفقیت تحصیلی دانش آموزان متوسطه اول شهر سبزوار انجام شد، نتایج نشان داد که بین تمامی متغیرهای پژوهش با موفقیت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و راهبردهای فراشناختی با ضریب همبستگی ۵۲۰/۰ و ضریب بتای ۲۹/۰، قوی ترین پیش بین موفقیت تحصیلی است. همچنین حافظه کاری ۴۸۰/۰=β=۲۴/۰، انعطاف پذیری شناختی ۴۵۰/۰β= و بازداری شناختی ۴۱۰/۰=β=۱۷/۰به ترتیب سهم معناداری در تبیین موفقیت تحصیلی داشتند و مدل رگرسیون با ضریب تعیین ۳۸/۰، حدود ۳۸ درصد از واریانس موفقیت تحصیلی را پیش بینی کرد. این یافته ها نشان می دهد که تقویت کارکردهای اجرایی و آموزش راهبردهای فراشناختی در دوره حساس متوسطه اول می تواند نقش اساسی در بهبود عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا کند و مبنایی علمی برای طراحی برنامه های غربالگری، تشخیص زودهنگام مشکلات شناختی و مداخلات آموزشی هدفمند در مدارس فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

کارکردهای اجرایی ، حافظه کاری ، بازداری شناختی ، انعطاف پذیری شناختی ، راهبردهای فراشناختی ، موفقیت تحصیلی.