یادگیری موفق (راهبردهای به کارگیری مغزهای سه گانه در یادگیری)

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین راهبردهای به کارگیری مغزهای سه گانه (عقلانی، هیجانی و شهودی) در فرآیند یادگیری موفق و ارائه چارچوبی جامع برای کاربست این راهبردها در محیط های آموزشی انجام شد. این مطالعه از نوع پژوهش های کیفی با رویکرد تحلیل محتوای اسناد علمی و مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۸ متخصص علوم اعصاب تربیتی، روانشناسی شناختی و طراحی آموزشی بود که با نمونه گیری هدفمند انتخاب شدند و پس از ۱۸ مصاحبه عمیق، اشباع نظری حاصل گردید. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته و تحلیل محتوای ۳۵ سند علمی معتبر گردآوری و با روش تحلیل محتوای استقرایی و کدگذاری سه مرحله ای (باز، محوری و انتخابی) تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که مغز عقلانی (نئوکورتکس) مسئول پردازش منطقی، تحلیل و حل مسئله است و راهبردهای آن شامل آموزش مبتنی بر حل مسئله، نقشه های مفهومی، تدریس گام به گام و تفکر انتقادی می باشد؛ مغز هیجانی (سیستم لیمبیک) مسئول پردازش هیجانات، انگیزش و تعاملات اجتماعی است و راهبردهای آن شامل ایجاد محیط امن، استفاده از داستان های عاطفی، تقویت انگیزش درونی و فعالیت های گروهی است؛ و مغز شهودی (سیستم بازتابی) مسئول پردازش ناخودآگاه، خلاقیت و خودآگاهی است و راهبردهای آن شامل ایجاد فضای تامل، تکنیک های آرام سازی، تفکر واگرا و تقویت فراشناخت می باشد. چالش های اصلی به کارگیری مغزهای سه گانه در چهار گروه چالش های ساختاری و برنامه درسی، روش شناختی و آموزشی، نگرشی و فرهنگی، و ارزیابی و ارزشیابی شناسایی شد. در نهایت، نتایج نشان می دهد که یادگیری موفق زمانی تحقق می یابد که هر سه مغز عقلانی، هیجانی و شهودی به طور هم زمان و متوازن در فرآیند یادگیری درگیر شوند و طراحی آموزشی، برنامه های درسی، روش های تدریس و ارزشیابی باید بر اساس شناخت دقیق از کارکرد این سه مغز بازطراحی شده و معلمان با این مفاهیم آشنا شده و راهبردهای عملی را در کلاس درس به کار گیرند.

کلیدواژه ها:

مغزهای سه گانه ، مغز عقلانی ، مغز هیجانی ، مغز شهودی ، یادگیری موفق