تدریس مبتنی بر تفکر طراحی و تاثیر آن بر خلاقیت فراگیران: مبانی نظری، سازوکارهای شناختی و راهنمای جامع پیاده سازی

در عصر تحولات شتابان، هوش مصنوعی و پیچیدگی های روزافزون، پرورش خلاقیت، حل مسئله نوآورانه و تفکر انتقادی به یکی از بنیادین ترین رسالت های نظام های آموزشی بدل شده است. تدریس مبتنی بر تفکر طراحی به عنوان یک رویکرد پداگوژیک انسان محور، ساختاریافته و در عین حال منعطف، چارچوبی نوین برای درگیرسازی دانش آموزان در حل مسائل اصیل و واقعی جهان فراهم می آورد. هدف این پژوهش، واکاوی عمیق و جامع الگوی تدریس مبتنی بر تفکر طراحی، تحلیل مولفه ها و مراحل پنج گانه آن شامل همدلی، تعریف مسئله، ایده پردازی، ساخت نمونه اولیه و آزمودن، و بررسی سازوکارهای اثرگذاری شناختی و انگیزشی آن بر ابعاد چهارگانه خلاقیت سیالی، انعطاف پذیری، ابتکار و بسط در میان فراگیران است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی تحلیلی مبتنی بر سنتزپژوهی، تحلیل نظام مند اسناد، نظریه ها و شواهد تجربی ملی و بین المللی است. یافته های تفصیلی پژوهش نشان می دهد که این الگوی تدریس با تغییر فضای کلاس از آموزش منفعل و پاسخ محور به محیطی کاوشگرانه و فرآیندمحور، ترس از شکست را کاهش داده و با تقویت تفکر واگرا، خودکارآمدی خلاق، تاب آوری و مهارت های همیارانه را به طور معناداری ارتقا می بخشد. همچنین در این مقاله، سناریوی گام به گام عملیاتی برای اجرای این الگو در دروس مختلف، ماتریس ارزیابی فرآیندمحور، موانع ساختاری و سازمانی و راهکارهای جامع سیاستی تبیین شده است.

کلیدواژه ها:

تفکر طراحی ، خلاقیت ، تفکر واگرا ، خودکارآمدی خلاق ، حل مسئله اصیل ، همدلی ، پداگوژی انسان محور ، ارزشیابی اصیل