تاثیر استفاده از روش های نوین و فعال تدریس بر افزایش انگیزه یادگیری و تقویت خلاقیت دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر روش های نوین و فعال تدریس بر افزایش انگیزه یادگیری و تقویت خلاقیت دانش آموزان در مدارس متوسطه شهر تهران، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه شبه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون با گروه کنترل و پیگیری دو ماهه، روی نمونه ای شامل ۱۲۰ دانش آموز پایه دهم و یازدهم (۶۰ نفر گروه آزمایش، ۶۰ نفر گروه کنترل) از ۸ مدرسه اجرا گردید. گروه آزمایش به مدت ۱۲ جلسه ۷۵ دقیقه ای با روش های نوین و فعال تدریس شامل یادگیری مبتنی بر پروژه، یادگیری همیاری، حل مسئله، روش اکتشافی، ایفای نقش، بحث گروهی و تدریس با فناوری های نوین آموزش دیدند، در حالی که گروه کنترل آموزش سنتی و سخنرانی-محور دریافت کردند. ابزارهای گردآوری داده ها شامل پرسشنامه انگیزه یادگیری (با پایایی ۹۰/۰)، پرسشنامه خلاقیت (با پایایی ۸۸/۰) و آزمون عملکرد تحصیلی (با پایایی ۸۹/۰) بودند که در سه مرحله پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری دو ماهه تکمیل شدند. یافته ها نشان داد که روش های نوین تدریس به طور معناداری باعث افزایش انگیزه یادگیری (اندازه اثر ۶۵/۰) و مولفه های آن، افزایش خلاقیت (اندازه اثر ۶۸/۰) و تمامی مولفه های آن، و بهبود عملکرد تحصیلی (اندازه اثر ۶۰/۰) در گروه آزمایش شد و این تاثیرات تا دو ماه پس از مداخله پایدار ماند. همچنین، تفاوت معناداری بین تاثیر مداخله بر دانش آموزان دختر و پسر مشاهده نشد و مداخله به طور یکسان بر هر دو گروه جنسیتی موثر بود. در مجموع، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که روش های نوین و فعال تدریس با ایجاد محیط یادگیری پویا، مشارکتی و جذاب، از طریق افزایش انگیزه درونی و بیرونی و تقویت تفکر واگرا و سیالی فکری، می توانند به طور معناداری خلاقیت و عملکرد تحصیلی دانش آموزان را ارتقا دهند و بر ضرورت آموزش این روش ها در نظام های تربیت معلم و فراهم آوری زیرساخت های لازم در مدارس برای استفاده از آن ها تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

روش های نوین تدریس ، روش های فعال تدریس ، انگیزه یادگیری ، خلاقیت ، عملکرد تحصیلی