تاثیر هوش مصنوعی بر ایجاد محیط یادگیری هوشمند و بهبود یادگیری دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر ایجاد محیط یادگیری هوشمند و بهبود یادگیری دانش آموزان در مدارس متوسطه شهر تهران، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی، در بخش کیفی با مصاحبه های عمیق با ۲۰ متخصص فناوری آموزشی، ۱۸ معلم و ۱۲ دانش آموز، پنج سازوکار اصلی تاثیر هوش مصنوعی را شناسایی کرد: شخصی سازی مسیرهای یادگیری، ارائه بازخورد فوری و هوشمند، تولید محتوای پویا و تعاملی، دسترسی گسترده به منابع متنوع و انعطاف پذیری زمانی-مکانی. در بخش کمی، ۴۰۰ دانش آموز از ۲۰ مدرسه مجهز به سیستم های هوش مصنوعی، پرسشنامه های کیفیت محیط یادگیری هوشمند (با پایایی ۹۳/۰)، انگیزش تحصیلی (با پایایی ۸۹/۰)، خودکارآمدی تحصیلی (با پایایی ۸۷/۰) و عملکرد تحصیلی (با پایایی ۹۰/۰) را تکمیل کردند و معدل تحصیلی آن ها نیز به عنوان شاخص عینی عملکرد در نظر گرفته شد. یافته ها نشان داد که بین کیفیت محیط یادگیری هوشمند و تمامی مولفه های آن با انگیزش، خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی، همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد و قوی ترین رابطه مربوط به شخصی سازی یادگیری با انگیزش درونی (۶۱/۰=r) و خودکارآمدی در یادگیری (۵۸/۰=r) بود. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که مولفه های محیط یادگیری هوشمند در مجموع ۴۷ درصد از واریانس انگیزش، ۴۴ درصد از خودکارآمدی و ۴۸ درصد از عملکرد تحصیلی را تبیین می کنند و شخصی سازی یادگیری با ضریب بتای ۳۴/۰ برای انگیزش، ۳۲/۰ برای خودکارآمدی و ۳۱/۰ برای عملکرد، بیشترین سهم را داشت. تحلیل مسیر نیز نقش واسطه ای معنادار انگیزش و خودکارآمدی را در رابطه بین محیط یادگیری هوشمند و عملکرد تحصیلی تایید کرد و مدل پیشنهادی از برازش مطلوبی برخوردار بود. در مجموع، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که هوش مصنوعی با ایجاد محیط های یادگیری شخصی سازی شده، تعاملی و بازخودمحور، می تواند به طور معناداری انگیزش، خودکارآمدی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان را بهبود بخشد و سرمایه گذاری هدفمند در زیرساخت های هوش مصنوعی آموزشی و توانمندسازی معلمان، به عنوان راهبردهای کلیدی برای ارتقای کیفیت آموزشی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، محیط یادگیری هوشمند ، یادگیری شخصی سازی شده ، انگیزش تحصیلی ، عملکرد تحصیلی