بررسی نقش و تاثیر روش های تدریس خلاقانه معلمان بر افزایش انگیزه، مشارکت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش و تاثیر روش های تدریس خلاقانه معلمان بر افزایش انگیزه، مشارکت و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان در مدارس متوسطه شهر تهران، در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ انجام شد. این مطالعه با رویکرد آمیخته و طرح اکتشافی متوالی، در بخش کیفی با مصاحبه های عمیق با ۱۸ معلم خلاق، ۲۲ دانش آموز و ۱۰ متخصص برنامه ریزی درسی، پنج دسته اصلی روش های تدریس خلاقانه را شناسایی کرد: (۱) اکتشافی و مسئله محور، (۲) گروهی و مشارکتی، (۳) هنری و نمایشی، (۴) مبتنی بر فناوری و بازی، و (۵) مبتنی بر قصه گویی و روایت. در بخش کمی، ۴۲۰ دانش آموز از ۲۱ مدرسه، پرسشنامه های روش های تدریس خلاقانه (با پایایی ۹۲/۰)، انگیزش تحصیلی (با پایایی ۸۹/۰)، مشارکت تحصیلی (با پایایی ۸۸/۰) و پیشرفت تحصیلی (با پایایی ۹۰/۰) را تکمیل کردند و معدل تحصیلی آن ها نیز به عنوان شاخص عینی پیشرفت در نظر گرفته شد. یافته ها نشان داد که بین روش های تدریس خلاقانه و تمامی مولفه های آن با انگیزش، مشارکت و پیشرفت تحصیلی، همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد و قوی ترین رابطه مربوط به روش های اکتشافی و مسئله محور با انگیزش درونی (۶۰/۰=r) و مشارکت شناختی (۵۷/۰=r) بود. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که روش های تدریس خلاقانه در مجموع ۵۰ درصد از واریانس انگیزش، ۴۶ درصد از مشارکت و ۴۸ درصد از پیشرفت تحصیلی را تبیین می کنند و روش های اکتشافی و مسئله محور با ضریب بتای ۳۵/۰ برای انگیزش، ۳۳/۰ برای مشارکت و ۳۲/۰ برای پیشرفت، بیشترین سهم را داشتند. تحلیل مسیر نیز نقش واسطه ای معنادار انگیزش و مشارکت را در رابطه بین روش های تدریس خلاقانه و پیشرفت تحصیلی تایید کرد. در مجموع، پژوهش بر این نکته تاکید دارد که روش های تدریس خلاقانه با ایجاد محیط یادگیری پویا، جذاب و مشارکتی، از طریق افزایش انگیزش و مشارکت، به طور معناداری پیشرفت تحصیلی دانش آموزان را ارتقا می دهند و بر ضرورت آموزش این روش ها در نظام های تربیت معلم و دوره های ضمن خدمت، و همچنین ترویج فرهنگ نوآوری در مدارس تاکید می کند

کلیدواژه ها:

روش های تدریس خلاقانه ، انگیزش تحصیلی ، مشارکت تحصیلی ، پیشرفت تحصیلی ، معلمان